گۆڤاری ئاران بۆ زمان و زانستە مرۆڤایەتییەكان

دور السّياحة في التّنمية الاجتماعيّة دراسة ميدانيّة علي الشركات السّياحيّة

هه‌تاو كریم خضر

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 1-19

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-01

پوخته‌

يهدف هذا البحث إلي معرفة مدي دور السّياحة في التّنمية الاجتماعيّة، وهل للسّياحة من فوائد إجتماعيّة ... زیاتر بخوێنەوە يهدف هذا البحث إلي معرفة مدي دور السّياحة في التّنمية الاجتماعيّة، وهل للسّياحة من فوائد إجتماعيّة للمجتمع المحلي؟ وهل تسهم السّياحة في زيادة الوعي المجتمعي؟ أي : هل للسّياحة يَ‌ثارها الاجتماعيّة الإيجايّة في تنمية الشعور بالانتما‌و والاعتزاز بالوطن وتراثه؟بنا‌وً عليه، ولتحقيق أهداف البحث، حدّدت الباحثة السؤال الإشكالي التالي: إلي أيّ مدي لعبت السّياحة دورًا في التّنمية الاجتماعيّة ضمن إقليم كوردستان؟" ما يعني أنّ هذه الإشكاليّة تتضمّن تساؤلات عدة .. تُعتبر هذه الدراسة من الدراسات الوصفيّة التّحليليّة والتي استخدمت المنهج الاستقرائي بالاعتماد علي الدراسات والَابحاث والَادبيّات السّابقة، إضافة إلي منهج المسح الاجتماعي بالعينة الباالغ عددها (50) من أصل (100) شركة سياحيّة شاركت في معرض أربيل الدولي بتاريخ 6-8 مارس 2025 في العاصمة أربيل؛ كما واستعانت الباحثة باستمارة الاستبيان المكونة من (15) سؤال تبعًا للتالي : (5) أسئلة حول البيانات العامة للشركة و (10) أسئلة خاصة بدور السّياحة في التّنمية الاجتماعيّة..لاحقًا، توصلت الباحثة إلي مجموعة استنتاجات كان من أهمها أنّ: للسّياحة دورها في تغير البنيتين التحتيّة والفوقيّة للمجتمع؛. لذلك، وفي الختام: أوصت الباحثة بتفعيل اهتمام أكبر بالسّياحة في إقليم كوردستان: إذ إنّها لا تؤدّي إلي التّنمية الاجتماعيّة فحسب بل وتؤثر إيجابًا أيضًا- كلّما ارتفع مستوي الاهتمام بتنميتها- علي بقية أنواع التّنمية وبالنهاية التّنمية المستدامة.

رۆڵی تراکی دەنگی لە ژانری فیلمدا

خەندە سیف الدین حویجە

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 20-37

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-02

پوخته‌

ئەم توێژینەوەیە کە بەم ناونیشانە خراوەتە روو(رۆڵی تراکی دەنگی لە ژانری فیلمدا) لە سەرەتاوە تا کۆتایی ... زیاتر بخوێنەوە ئەم توێژینەوەیە کە بەم ناونیشانە خراوەتە روو(رۆڵی تراکی دەنگی لە ژانری فیلمدا) لە سەرەتاوە تا کۆتایی بە چەند هانگاوێکی یەک لە دوای یەک ئەنجامدراوە. یەکەم هەنگاو بەو کێشەیەدەستپێدەکات (تراکی دەنگی چ رۆڵێک دەگێڕێت لە پێناسەکردنی ژانری فیلمدا؟ ئایا تراکی دەنگی رۆڵی سەرەکی یاخود یارمەتیدەر دەگێڕێت لە فیلمدا؟) کە ئامانجی سەرەکی تێگەشتن لە رۆڵی میوزیک لە فیلمدا . تێگەشتن لە چۆنیەتی دەستنیشانکردنی ئەو میوزیکەی کە لەگەڵ ژانری فیلمەکدا دەگونجێت.تێگەشتن لە چونیەتی دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان تراکی دەنگی و فیلم. توێژینەوەکە پشتی بە میتۆدی وەسفی شیکاریی بەستووە و بەشێوەیەکی مەبەستدار هەر دوو فیلمی(١٩٨٨- ئاڵودەی) وەک سامپڵی توێژینەوەکە هەڵبژاردووە. لە گرنگترین ئەو ئەنجامانەی توێژەر پێگەشتووە بریتییە لە( میوزیک رۆڵی سەرەکی هەیە لە فیلمی ١٩٨٨دا نەک لاوەکی، کە لە فیلمی ئالودەدا کەمتر ئەو رۆلە دەگێرێت. کۆمپۆزەر لە فیلمی ١٩٨٨ توانیویەتی میوزیک لەگەڵ ژانری فیلم بە گشتی و پەیامە دیار و نادیارەکانی نیو فیلمەکە بگونجێنێت. ئەرکی هەریەکەیان لە دیمەنی گونجاودا بەرجەستە بکات، بەراورد بە فیلمی ئالودە کە میوزیک کەمتر هاوتایە لەگەڵ ژانر و دیمەنە پڕ لە توندتیژییەکان. میوزیک لە فیلمی ١٩٨٨لەگەڵ دیمەنەکاندا دەبێتە مایەی گوزارشت کردن لە هەستە جیاوازەکان بۆ پەلکێش کردنی بینەر، بە هۆی ئەو پەیوەندییە هارمۆنییەی لە نێوان تراکە دەنگییەکان و چیرۆکی فیلمەکەدا هەبوو، لە فیلمی ئالودەدا چەلۆ ئامێرێکی دیارە کە ئاوێزانی نێو دیمەنە پڕ لە توندوتیژ و پڕ لە ئازار و نائومێدییەکانە تارادەیەکی زۆر لە هەموو دیمەنکاندا وەک یەک ئەرکی گوزارشتکردنی هەبوو.

ڕێڕەوی ئەنتەرناسیۆنالیزمی و ناسیۆنالیزمی لە ئەزموونی شیعریی ڕەفیق سابیردا (١٩٧٠ – ١٩٩١ )

علي هیدایه‌ت الزنكنة؛ سامان عیزەدین

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 38-53

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-03

پوخته‌

ڕەفیق سابیر وەک یەکێک لە دەنگە ناوازەکانی شیعری کوردی کە بە قەڵەمێکی بە بڕشت و دڵێکی سۆزدارەوە ڕۆڵێکی ... زیاتر بخوێنەوە ڕەفیق سابیر وەک یەکێک لە دەنگە ناوازەکانی شیعری کوردی کە بە قەڵەمێکی بە بڕشت و دڵێکی سۆزدارەوە ڕۆڵێکی گرنگی لە گەشەی شیعری هاوچەرخی کوردی گێڕاوە، ئەو شاعیرەی کە ژیانە فیکری و هونەرییەکەی وەک ئاوێنەیەکی ڕۆشن ڕەنگدانەوەی گۆڕانکارییە قووڵەکانی سەردەمەکەیەتی و ئەزموونە شیعرییەکەی بەشێکە لە جیهانی شیعری سیاسی کوردی.توێژینەوەکە گۆڕانکاری فیکری و هونەری ڕەفیق سابیر لە شیعرەکانیدا لە (١٩٧٠ – ١٩٩١) دەخاتەڕوو، لە ئەنتەرناسیۆنالیزمی شیوعیەوە بەرەو ناسیۆنالیزمی کوردی، لە قۆناغی یەکەمدا وەک ئەندامێکی چەپی حزبی شیوعی عێراق بیرۆکەی یەکگرتوویی و خەباتی نەتەوە ستەملێکراوەکانی جیهانی دەربڕیوە، ڕەخنەی لە سیستەمی ئیمپریالیزم و کۆڵۆنیالیزم گرتووە، و بە زمانێکی شیعری نێونەتەوەیی باسی عەدالەتی کۆمەڵایەتی کردووە، بەڵام دوای کارەساتی هەڵەبجە گۆرانکارییەکی بنەڕەتی لە بیرکردنەوەیدا ڕوو دەدات و ڕووی لە ناسیۆنالیزمی نەتەوەیی کرد و لەو بوارەدا شیعرەکانی بوونە دەنگی خۆشەویستی نیشتمان و پاراستنی زمان و کولتور و ناسنامەی نەتەوەیی، توێژینەوەکە دەریدەخات کە شاعیر توانیویەتی بە شێوازێکی هونەری بەرز هەردوو ڕێڕەوەکە تێکەڵ بکات و وێنەیەکی تەواو لە کەش و هەوای سیاسی و کۆمەڵایەتی سەردەمەکەی دەرببڕێت.

عنوان (فاعلية استراتيجية بيكس(P.E.C.S)في التحصيل عند طلاب الصف السابع الاساس لمادة العلوم للجميع البحث

چۆڤین ئازاد؛ علي عبدالرحمن جمعة زەنگەنە

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 54-73

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-04

پوخته‌

هدف هذه الدراسة إلى تحديد فاعلية استراتيجية بيكس في التحصيل عند طلاب الصف السابع الأساس في مادة العلوم ... زیاتر بخوێنەوە هدف هذه الدراسة إلى تحديد فاعلية استراتيجية بيكس في التحصيل عند طلاب الصف السابع الأساس في مادة العلوم للجميع ،اتبعت الباحثة المنهج التجريبي، تكونت العينة من (50) طالباً، تم تقسيمهم إلى مجموعتين بواقع (25) طالباً في المجموعة التجريبية درسوا المادة وفق استراتيجية بيكس و(25 ) طالباً في المجموعة الضابطة درسواالمادة نفسها وفق الطريقة الاعتيادية ، تم اختيار المجموعتين من مدرستين في نفس المنطقة الجغرافية، من ثانويتي ( شورش و قرةهنجير)للبنين، للعام الدراسي( 2024-2025) م. تم إعداد اختبار للتحصيل، تكون من (30) فقرة منها (26) فقرة من نوع الاختبار الموضوعي/اختيار من متعدد، و(4) فقرات من النوع المقالي، تم إيجاد صدق المحتوى ومعامل السهولة والصعوبة لكل فقرة و فعالة البدائل الخاطئة، مع القوة التمييزية لكل فقرة ، تم ايجاد ثباته بتطبيقه على عينة استطلاعية تكونت من (100) طالبة في مدرسة (ئةنديشة الأساسي)،و باستخدام طريقتين الأولى التجزئة النصفية، فبلغ ثباته (0.86)،والطريقة الثانية بمعادلة ألفا كرونباخ، فكانت قيمتها (0.84)، وهو معامل جيد يدل على موثوقية الأداة.بعد الانتهاء من الدراسة والحصول على النتائج، أجرت الباحثة التحليل الإحصائي باستخدام برنامج spss. أظهرت النتائج وجود فرقاً ذو دلالة إحصائية بمستوى دلالة (0.05) بين مجموعتي الدراسة في التحصيل و لصالح المجموعة التجريبية التي درست وفق استراتيجية بيكس.في ضوء هذه النتائج، توصلت الباحثة إلى عدد من الاستنتاجات والتوصيات.

فاعلية تصميم تعليمي قائم على تكنولوجيا الواقع المعزز في التحصيل الدراسي و تنمية المعتقدات المعرفية لدى طلبة المرحلة الاولى في قسم التربية الخاصة

سامره‌ند حمدامين حسين

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 74-89

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-05

پوخته‌

سعى البحث الحالي الى التعرف على( فاعلية تصميم تعليمي قائم على تكنولوجيا الواقع المعزز في التحصيل الدراسي ... زیاتر بخوێنەوە سعى البحث الحالي الى التعرف على( فاعلية تصميم تعليمي قائم على تكنولوجيا الواقع المعزز في التحصيل الدراسي و تنمية المعتقدات المعرفية) لدى طلبة المرحلة الاولى في قسم التربية الخاصة/ كلية التربية بجامعة صلاح الدين/أربيل. ولتحقيق الاهداف تم صياغة فرضيتان صفريتان و اتبعت الباحثة المنهج التجريبي و تصميم المجموعتين المتكافئين ذو الاختبار القبلي-البعدي ، وتكونت العينة من (18) طالب و طالبة، وزعت عشوائيأ على مجموعتين ضابطة وتجريبية، وتمثلت اجراءات البحث ببناء أداتي البحث تمثلت ببناء اختبار تحصيلي تم بنائه من قبل الباحثة لقياس التحصيل الدراسي لعينة البحث و تكونت من (30) فقرة على هيئة أسئلة موضوعية ،وبعد التحقق من الصدق و الثبات للاختبار واجراء التحليل الاحصائي لفقراته،و مقياس المعتقدات المعرفية تم إعداده من قبل الباحثة الذي تكونت من (30) فقرة وبعد التحقق من الصدق والثبات للمقياس واجراء التحليل الاحصائي لفقراته وبعد تطبيق الاداتين على عينة البحث وجمع البيانات باستخدام اختبار مان وتني لاختبار الفروق بين اداء المجموعتين وتم استخدام معامل الاثر للتعرف على فاعلية تصميم القائمة على تكنولوجيا الواقع المعزز، وقد اظهرت النتائج: ظهرت النتائج وجود فروق ذات دلالة إحصائية بين متوسطي درجات المجموعة التجريبية والمجموعة الضابطة في الاختبار البعدي، وذلك لصالح المجموعة التجريبية. كما تبين وجود فرق إحصائي دال بين متوسط الدرجات المجموعتين ولصالح المجموعة التجريبية في تنمية التحصيل الدراسي والمعتقدات المعرفية واتصفت تصميم تعليمي قائم على تكنولوجيا الواقع المعزز بفاعليتها في التحصيل الدراسي وكذلك في تنمية المعتقدات المعرفية. وفي ضوء ما توصلت إليها الباحثة من نتائج أوصت الباحثة مجموعة من التوصيات و المقترحات.

زانستی زمانی ناسینی‌و لێکچوون‌و جیاوازییە زمانییەکان تیایدا

بێستون ئه‌بوبكر؛ .جوانە احمد حەمەحسێن

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 90-106

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-06

پوخته‌

ناونیشانی (زانستی زمانی ناسینی(cognitive linguistic)‌و لێکچوون و جیاوازییە زمانیەکان تیایدا) بۆ ئەم لیكۆڵینەوە ... زیاتر بخوێنەوە ناونیشانی (زانستی زمانی ناسینی(cognitive linguistic)‌و لێکچوون و جیاوازییە زمانیەکان تیایدا) بۆ ئەم لیكۆڵینەوە دانراوە، پرسیاری سەرەکی توێژینەوەکە، ئەوەیە کە دیاردەی لێکچوون‌و جیاوازییە زمانییەکانە کە لە زماندایدا هەیە، تا چی ڕادەیەک دەتوانرێت ئەم لێكچوون و جیاوازییە گشتاندن‌و لێکۆڵینەوەی بە پێی پولەئاخاوتنییەکانی زمان‌و تیۆری زانستی زمانی ناسینی تیایدا بکرێت، دووبارەبوونەی فۆڕمە لێکچووەکانی زمان لە پۆلەئاخاوتنە جیاوازەکانی وەک: ناوو کرداردا چۆن کاردەکات، ئایا دەتوانرێت لاگرەکان (پێشگروپاشگر) وەک ناوەکان شاوەچەیان (پرۆتۆتایپیان) دیاریبکرێت، ئەمانە گرنگرترین ئەو پرسیارانەن کە بۆ وەڵامدانەوەی لێکۆڵینەوە کراوە، شیکردندەوەیش لەسەر ئەوە کراوە، لەناو لێکچوونە زمانییەکانەوە، جیاوازییەکانیش بوونیان هەیە، لێرەوەیە جیاوازی‌و لێکچوونە زمانییەکان بە دیاردەیەکی زمانی دانراوە، بەڵام وردەکاری زمانیی تیایاندا هەڵگیراوە، هەوڵدراوە ئەو وردەکارییە بخرێتەڕوو، بە پێی تیۆری زانستی زمانی ناسینی لە ئێستای زمان‌و هەندێك کات لە مێژووی زمان نموونە وەرگیراوە، تا ئەنجامی زانستی بخرێتەبەردەست. یەکێك لە ئەنجامەکەکانیش بریتییە لە: بچووکردنەوەی ناو لە ڕێگەی (- ە) لە ناوێكەوە بۆ ناوێكی تر پێکهاتەی ناوەکە دەگۆڕێت، چونکە ناو وەک کردار خاوەنی ڕەگ‌و قەدی دیاریکراو نییە، لێرەیەوەیە لێكچوون‌و جیاوازییە زمانییەکان، لە ناوەڕۆكی ناوو کرداردا جیاوازیان هەیە.

الهوية الكُردية وتجلياتها الثقافية في رواية (مقام الكُردْ) لـمها حسن

شيرين اسماعيل شوكه؛ صاحب رشيد موسى

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 107-117

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-07

پوخته‌

تسعى هذه الدراسة إلى تحليل العناصر السردية التي تُسهم في إبراز الوعي الثقافي الكُردي، وتشكيل ملامحه ... زیاتر بخوێنەوە تسعى هذه الدراسة إلى تحليل العناصر السردية التي تُسهم في إبراز الوعي الثقافي الكُردي، وتشكيل ملامحه في سياق المنفى والتعدد والانتماء. يتناول هذا البحث، كيف تُعيد رواية (مقام الكُردْ) تشكيل الهوية الكُردية في سياق ثقافي متعدد عبر ثلاث موضوعات رئيسة، تُبرز تفاعل الذات الكُردية مع الموسيقى واللغة والعولمة. يُسلط البحث الضوء على دور الموسيقى، ولا سيما (مقام الكُردْ)، في تشكيل الوعي الثقافي، حيث تظهر الموسيقى كذاكرة جمعية حيَّة تعبر عن الألم، وتستدعي الجذور الثقافية المنفية، إنها لا تكتفي بأن تكون خلفية فنية، بل تتحول إلى صوت داخلي يُعيد تشكيل الهوية ويمنحها طاقة المقاومة، فتصبح الموسيقى رمزاً للانتماء في عالمٍ متشظٍ.واللغة هي من أهم علامات الهوية، وتأصيل الانتماء، حيث تكشف الرواية عن هوية لغوية وثقافية هجينة تتكون من تداخل الكُردية، والعربية، والفرنسية، وهو ما يعكس واقع الشتات والانتماء المتعدد، تظهر اللغة هنا ليس فقط كوسيلة للتواصل، بل كمساحة صراع ومقاومة، تُعيد من خلالها الشخصيات تموضعها داخل عالم مفكك. ويناقش البحث العولمة، موضحاً كيف تسعى الرواية إلى إعادة تمثيل الكُردي بوصفه ذاتاً فاعلة تتجاوز الصور النمطية. تتجلى العولمة كقوة مهيمنة، لكن الرواية تستثمرها لتقديم سردية بديلة تُبرز الغنى الثقافي والتنوع الانساني.

پارادایمی پۆزەتیڤیستی؛ سەرەتاکانی توێژینەوە و هەڵبژاردنی میتۆد لە توێژینەوەی کۆمەڵایەتیدا (توێژینەوەیەکی شیکاری-هێرمێنۆتیکییە بۆ ماستەرنامەکانی بەشی کۆمەڵناسی-زانکۆی سلێمانی)

ئاشتی خلیل محمد؛ عمر علی احمد

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 119-139

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-08

پوخته‌

ئامانج لەم توێژینەوەیە تێگەیشتنە لە پارادایمی فەلسەفی بەگشتی و پارادایمی پۆزەتیڤیستی بەتایبەتی، هەروەها ... زیاتر بخوێنەوە ئامانج لەم توێژینەوەیە تێگەیشتنە لە پارادایمی فەلسەفی بەگشتی و پارادایمی پۆزەتیڤیستی بەتایبەتی، هەروەها ئەو تێگەیشتنانەی لە ڕوانگەی دنیابینی پۆزەتیڤیستییەوە بۆ سەرەتاکانی توێژینەوە (کێشە و ئامانجی توێژینەوە) و هەڵبژاردنی میتۆدی توێژینەوە دەکرێت. لە توێژینەوەکەدا شیکارییەکی هێرمێنۆتیکی بۆ ئەو ماستەرنامانە ئەنجامدراوە کە پێشکەش بە بەشی کۆمەڵناسی کراون، لەناویاندا توێژینەوە کۆمەڵناسییەکان و توێژینەوە ئەنسرۆپۆلۆجییەکان دەگرێتەوە. بە تێگەیشتن لە پەیوەندی نێوان ئەم دوو گۆڕاوە (پارادایمی فەلسەفی و تویژینەوەی کۆمەڵایەتی) بەو ئەنجامانە گەیشتووین کە پەیوەندییەکی مێژوویی و ئەکادیمی تایبەت بە پرسە فەلسەفییەکان پێکەوەیان دەبەستێتەوە. هەر پارادایمێکی فەلسەفی کۆمەڵێک گریمانەی فەلسەفی سەبارەت بە پرسەکانی (بوون، زانین، بەها، لۆجیک، میتۆد، ڕەوانبێژی) هەیە، هەروەها بە تێگەیشتن لە هەریەکێک لە پارادایمە فەلسەفییەکان لە کۆتاییدا و لە بەشی مەیدانی توێژینەوەکەدا پەیوەندی نێوان پارادایمی پۆزەتیڤیستی (کە یەکێکە لە پارادایمە سەرەکییەکانی زانستی کۆمەڵایەتی) لەگەڵ هەڵبژاردنی ناونیشان و دەستنیشانکردنی کێشە و ئامانج و میتۆدی توێژینەوە لە ماستەرنامەکانی بەشی کۆمەڵناسیدا هەڵسەنگێندراون و لە ئەنجامەکاندا دەرکەوتووە؛ یەکەم، توێژەران لە پرسی پارادایمی ڕێنوێنیکەری توێژینەوەکانیان تێنەگەشتوون و ئاماژەیان بۆ نەکردووە لە توێژینەوەکانیاندا. دووەم، لە ڕێگەی شیکارییە هێرمێنۆتییەکییەکانمانەوە لەوە تێگەیشتووین کە زۆرێک لە ماستەرنامەکان پرسەکانی بوونناسی و زانینناسی و بەهاناسی و لۆجیکییان لە توێژینەوەکانیاندا پەیڕەو نەکردووە و بە تێکەڵکردنیان لەگەڵ پارادایمەکانی دیکەدا توێژینەوەکانیان لە پەیڕەوکردنی ڕێنوێنییەکانی پارادایمی پۆزەتیڤیستی دوورخستۆتەوە.

کارایی بەکارهێنانی ستراتیجی نێردراوی گەڕۆك لەسەر دەستكەوت و گەشەپێدانی بیركردنەوەی پێكەوەبەستراو لای قوتابیانی پۆلی هەشتەمی بنەڕەتى لە بابەتە کۆمەڵایەتییەکان

سردار عبدالرحمن؛ كوردستان محمد؛ ئیبراهیم قاسم

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 140-158

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-09

پوخته‌

ئامانجی لەم توێژینەوەیە زانینی (كارایی بەكارهـێـنانی ستراتیجی نێردراوی گەڕۆك لەسەر دەستكەوت و گەشەپێدانی ... زیاتر بخوێنەوە ئامانجی لەم توێژینەوەیە زانینی (كارایی بەكارهـێـنانی ستراتیجی نێردراوی گەڕۆك لەسەر دەستكەوت و گەشەپێدانی بیركردنەوەی پێكەوەبەستراو لای قوتابیانی پۆلی هەشتەمی بنەڕەتى لە بابەتە کۆمەڵایەتییەکان)، لەپێناو ئەو ئامانجە توێژەران دیزانینی (نیمچە كۆنترۆڵكراو) بەكارهێناوە لەگەڵ ڕێكارەكانی توێژینەوەكە. كۆمەڵگەی توێژینەوەكەش بریتیە لە قوتابیانی پۆلی هەشتەمی بنەڕەتی لە سنوری بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی هەڵبجە لە(41) قوتابخانە پێكهاتبوو، بۆ دەستنیشانكردنی نموونەی توێژینەوە بە مەبەست قوتابخانەی (حسن ئاوا)ی بنەڕەتی هەڵبژاردرا، توێژەران بەشێوەی (هەڕەمەكی سادە) دووگروپی هەڵبژارد و گروپەكان لەم گۆڕاوانەدا هاوسەنگكران( نمرەی بابەتی كۆمەڵایەتی ساڵی پێشوو- تەمەن – ئاستی زیرەكی- ڕادەی خوێندواری دایك وباوك – تاقیكردنەوەی زانیاری پێشینە )، وەتوێژەران بۆ دیاریكردنی بابەتەكانی خوێندن لە ماوەی ئەزموونیدا، (3) بەندی پەرتوكی بابەتەكۆمەلایەتیەكانی هەڵبژارد، لەپێناو داڕشتنی ئامانجەكانی توێژینەوە و بەپێی ناوەڕۆكی بابەتەكە توێژەران(125) ئامانجی داڕشت لەسەر بنەمای پۆلێنكردنی بلۆم لە بواری مەعریفیدا لە ئاستەكانی (بیرهێنان- تێگەیشتن -جێبەجێكردن – شیكردنەوە)، توێژەران تاقیكردنەوەیەكی ئامادەكرد لەسەر دەستكەوتی خوێندن پێكهاتبوو لە (30)بڕگەی لە جۆری (هەڵبژاردن)، هەروەها تاقیكردنەوەیەك بۆ گەشەپێدانی بیركردنەوەی پێكەوەبەستراو پێكهاتبوو لە(32) بڕگە، بۆ دڵنیابوون لە ڕاستێتی و جێگیری ئامڕازەكانی توێژەران شیكاركردنی ئاماری پێویستی ئەنجامدا ودەركەوت هەردوو جۆری تاقیكردنەوەكەی شیاون، بۆ ئاماركردنی داتاكانی توێژینەوەكەی توێژەران بەرنامەی(30spss ) بەكارهێنا.ئەنجامەكانی توێژینەوەكە ئەوەیان دەرخست كە: (جیاوازی ماناداری ئاماری هەیە لە نێوان ناوەندە ژمێرەیی نمرەكانی پێشی وپاشی قوتابیانی گروپی ئەزموونی لە تاقیكردنەوەی بیركردنەوەی پێكەوەبەستراو بەراورد بە ناوەندە ژمێرەی نمرەكانی پێشی وپاشی قوتابیانی گروپی كۆنتڕۆلكراو لە بەرژەوەندی گروپی ئەزموونیدایە. هەروەها جیاوازی بەڵگەداری ئاماری هەیە لە نێوان ناوەندی ژمێرەیی دەستكەوتی قوتابیانی گرووپی ئەزموونی بەراورد بە ئاستی دەستكەوتی گروپی كۆنتڕۆڵكراو، لە بەرژەوەندی گروپی ئەزموونيدایە. لە ژێر رۆشنایی ئەنجامەكان توێژەران چەند ڕاسپاردە و پێشنیارێكی خستەڕوو.

کارایی بەکارهێنانی ستراتیجی هەڵەكە بدۆزەرەوە لەسەر دەستكەوت و گەشەپێدانی بیركردنەوەی لۆژیكی لای قوتابیانی پۆلی هەشتەمی بنەڕەتى لە بابەتە کۆمەڵایەتییەکان

حیدر سه‌فاءه‌دین ڕەباتی؛ كوردستان محمد؛ ئیبراهیم قاسم دەرویش

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 159-177

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-10

پوخته‌

ئامانجی لەم توێژینەوەیە زانینی (كارایی بەكارهـێـنانی ستراتیجی هەڵەكە بدۆزەرەوە لەسەر دەستكەوت و گەشەپێدانی ... زیاتر بخوێنەوە ئامانجی لەم توێژینەوەیە زانینی (كارایی بەكارهـێـنانی ستراتیجی هەڵەكە بدۆزەرەوە لەسەر دەستكەوت و گەشەپێدانی بیركردنەوەی لۆژیكی لای قوتابیانی پۆلی هەشتەمی بنەڕەتى لە بابەتە کۆمەڵایەتییەکان)، لەپێناو ئەو ئامانجە توێژەران ئەزموونی (نیمچە كۆنترۆڵكراو) بەكارهێناوە لەگەڵ ڕێكارەكانی توێژینەوەكە. كۆمەڵگەی توێژینەوەكەش بریتیە لە قوتابیانی پۆلی هەشتەمی بنەڕەتی لە سنوری بەڕێوەبەرایەتی پەروەردەی هەڵبجە، بۆ دەستنیشانكردنی نموونەی توێژینەوە بە مەبەست قوتابخانەی (گۆران)ی بنەڕەتی هەڵبژاردرا لە وەرزی دووەمی ساڵی خوێندنی(2024-2025)، توێژەر بەشێوەی (هەڕەمەكی سادە) دووگروپی هەڵبژارد و گروپەكان لەم گۆڕاوانەدا هاوسەنگكران( نمرەی بابەتی كۆمەڵایەتی ساڵی پێشوو- تەمەن – ئاستی زیرەكی- ڕادەی خوێندواری دایك وباوك – تاقیكردنەوەی زانیاری پێشینە )، وەتوێژەر بۆ دیاریكردنی بابەتەكانی خوێندن لە ماوەی ئەزموونیدا، (3) بەندی پەرتوكی بابەتەكۆمەلایەتیەكانی هەڵبژارد، لەپێناو داڕشتنی ئامانجەكانی توێژینەوە و بەپێی ناوەڕۆكی بابەتەكە توێژەر(125) ئامانجی داڕشت لەسەر بنەمای پۆلێنكردنی بلۆم لە بواری مەعریفیدا لە ئاستەكانی (بیرهێنان- تێگەیشتن -جێبەجێكردن – شیكردنەوە)، توێژەر تاقیكردنەوەیەكی ئامادەكرد لەسەر دەستكەوتی خوێندن پێكهاتبوو لە (30)بڕگەی لە جۆری (هەڵبژاردن)، هەروەها تاقیكردنەوەیەك بۆ گەشەپێدانی بیركردنەوەی لۆژیكی پێكهاتبوو لە(30) بڕگە، بۆ دڵنیابوون لە ڕاستێتی و جێگیری ئامڕازەكانی توێژەر شیكاركردنی ئاماری پێویستی ئەنجامدا ودەركەوت هەردوو جۆری تاقیكردنەوەكەی شیاون، بۆ ئاماركردنی داتاكانی توێژینەوەكەی توێژەر بەرنامەی(30spss ) بەكارهێنا.ئەنجامەكانی توێژینەوەكە ئەوەیان دەرخست كە: (جیاوازی ماناداری ئاماری هەیە لە نێوان ناوەندە ژمێرەیی نمرەكانی پێشی وپاشی قوتابیانی گروپی ئەزموونی لە تاقیكردنەوەی بیركردنەوەی لۆژیكی بەراورد بە ناوەندە ژمێرەی نمرەكانی پێشی وپاشی قوتابیانی گروپی كۆنتڕۆلكراو لە بەرژەوەندی گروپی ئەزموونیدایە. هەروەها جیاوازی بەڵگەداری ئاماری هەیە لە نێوان ناوەندی ژمێرەیی دەستكەوتی قوتابیانی گرووپی ئەزموونی بەراورد بە ئاستی دەستكەوتی گروپی كۆنتڕۆڵكراو، لە بەرژەوەندی گروپی ئەزموونيدایە. لە ژێر رۆشنایی ئەنجامەكان توێژەر چەند ڕاسپاردە و پێشنیارێكی خستەڕوو.

بیركردنه‌وى ئه‌رێنی و هاوسه‌نگی هه‌ڵچوونی لای قوتابیانی قۆناغی ئاماده‌یی پۆلی یازده‌هه‌م

پشتیوان علی عبدالله؛ ڕێزان علی ابراهیم

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 178-201

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-11

پوخته‌

ئامانجی ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ برییتییه‌ له‌زانینی ئاسته‌كانی بیركردنه‌وى ئه‌رێنی و هاوسه‌نگی ... زیاتر بخوێنەوە ئامانجی ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ برییتییه‌ له‌زانینی ئاسته‌كانی بیركردنه‌وى ئه‌رێنی و هاوسه‌نگی هه‌ڵچوونی لای قوتابیانی قۆناغی ئاماده‌یی پۆلی یازده‌هه‌م له‌ ئاماده‌ییه‌كانی سه‌ر به‌ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی شاری (كفری) بۆ ساڵی خوێندنی (٢٠٢٤ – ٢٠٢٥) هه‌روه‌ها زانینی په‌یوه‌ندی نێوان گۆڕاوه‌كان. وه‌ نموونه‌ی توێژینه‌وه‌كه‌ بریتی بوو له‌ پۆلی یازده‌هه‌می ئاماده‌یی كه‌ ژماره‌یان (٢٠٨)، (وێژه‌یی و زانستی) و (ره‌گه‌زی نێرو مێ). توێژه‌ر پشتی به‌ دیزاینی وه‌سفی شیكاری به‌ستووه‌. توێژه‌ر دوو پێوه‌ری به‌كارهێنا:یه‌كه‌م: پێوه‌ری بیركردنه‌وه‌ى ئه‌رێنی بوو، توێژه‌ر پشتی به‌ پێوه‌ری توێژینەوەى (قنوعە، ٢٠١٩) به‌ستووه‌ كه‌ بریتی بوو له‌ (٤٢) بڕگه‌، پاشان توێژه‌ر دروستی و جێگیری تاقیكردنه‌وه‌كه‌ى ده‌رهێنا (٠,٩٣)كه‌ به‌ جیگیرییه‌كی گونجاو داده‌نرێت.دووه‌م: پێوه‌ری هاوسه‌نگی هه‌ڵچوونییه‌ ، كه‌ توێژه‌ر پشتی به‌ پێوه‌ری توێژینەوەى (الغيداني، 2014) به‌ست كه‌ پێكهاتبوو له‌ (٥٦) بڕگه‌، پاشان توێژه‌ر دروستی و جێگیری تاقیكردنه‌وه‌كه‌ى ده‌رهێنا (٠,٩٥) كه‌ به‌ جێگیرییه‌كی گونجاو داده‌نرێت. دوای ده‌رهێنانی ئه‌نجامه‌كان له‌ڕێگه‌ی به‌رنامه‌ی ئاماری (spss) ده‌ركه‌وت نموونه‌ی توێژینه‌وه‌كه‌ ئامانجی یه‌كه‌م بیركردنه‌وه‌ى ئه‌رێنییان هه‌یه‌ وه‌ ئامانجی دووه‌م هاوسه‌نگی هه‌ڵچوونیان هه‌یه‌. هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندییه‌كی ئه‌رێنی له‌ نێوان هه‌ردوو گۆڕاوه‌كه‌ هه‌یه‌.دواتر توێژه‌ر له‌ ژێر ڕۆشنایی ده‌رئه‌نجامه‌كان چه‌ند راِسپارده‌و پێشنیازێكی خسته‌ ڕوو.

کاریگەری هەژموونی دەستەبژێری سیاسی لەسەر سیاسەتی نیشتیمانی لە هەرێمی کوردستان

هێلین شهاب سلێمان؛ ئیبراهیم صدیق مەلازادە

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 202-215

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-12

پوخته‌

"سیاسەتی نیشتیمانی، ڕێبازێکی فراوانی کارکردنە، یان کۆمەڵێک وردەکاری ئاڕاستەکراون کە لەلایەن حکومەتەوە ... زیاتر بخوێنەوە "سیاسەتی نیشتیمانی، ڕێبازێکی فراوانی کارکردنە، یان کۆمەڵێک وردەکاری ئاڕاستەکراون کە لەلایەن حکومەتەوە لەسەر ئاستی نیشتمان پەسەند دەکرێن بۆ بەدەستهێنانی ئامانجە نیشتمانییەکان". لەو چوارچێوەیەدا، سیاسەتی نیشتیمانی بریتییە لە گوژمەیەک لە پلان و داخوازی لەپێناو بەرژەوەندی باڵای نیشتیمان. سیاسەتی نیشتیمانی زۆر بوار لەخۆدەگرێت بەلام دوو بوار کە هێزە ئەمنیەکان و سەرچاوەکانی داهاتن هۆکاری سەرەکین بۆ دروستبوونی سیاسەتێکی نیشتیمانی یەکگرتوو لە هەرێمی کوردستان وە ئەم دوو سەرچاوەیە لەلایەن دەستەبژێری سیاسییەوە قۆرخکراون و لەبری ئەوەی لەلایەن حکومەتەوە قۆرخ بکرێن، هەربۆیە گرنگی ئەم توێژینەوەیە لەوەدایە هەر دوو سەرچاوەی هێزە ئەمنییەکان و ئابووری لەلایەن دەسەڵاتی حکومەتەوە بەڕێوەببرێن لەپێناو بەرژەوەندی نیشتیمانی نەک لەلایەن دەستەبژێری سیاسییەوە بەڕێوەببرێن لەپێناو بەرژەوەندییە کەسی و گروپیەکانیان، بۆیە ئامانجی ئەم توێژینەوەیە دۆزینەوەی ئەو ئاستەنگانەیە کە حکومەتی هەرێمی کوردستان نەیتوانیوە مۆنۆپۆلی هێزە چەکدارەکان و ئابووری بکات و بۆچی دەستەبژێری سیاسی دەیەوێت هەژموونی بەسەر ئەم بوارانەدا درێژە پێ بدات، وە لێکەوتەکانی ئەم قۆرخکردنە چین لەسەر سەقامگیری هەرێمی کوردستان. داتاکانی توێژینەوەکە لەڕێگەی ئامرازی چاوپێکەوتن کۆکراونەتەوە، پشت بە ڕێبازی شیکاری بابەتی بەستراوە بۆ شیکرندوەی داتاکان. سەرەکیترین ئەنجامەکانی توێژینەوەکە دەریانخستووە نەبوونی دەسەڵاتی حکومەتی هەرێمی کوردستان بەسەر هێزە ئەمنییەکان و سەرچاوەکانی داهاتدا، دۆخی دابەشبوونی سیاسی و لاوازی دامەزراوەیی دروستکردووە. دەستەبژێرە سیاسییەکان بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکانیان ئەم دۆخە دەپارێزن و ڕێگری لە پێکهێنانی سیاسەتێکی نەتەوەیی یەکگرتوو دەکەن و سەقامگیری گشتی تێکدەدەن. ئەم ئەنجامانە بەو واتایە دێن، بێتوانایی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە کۆنترۆڵکردنی هێزە ئەمنییەکان و سەرچاوەکانی داهات، بووەتە هۆی دابەشبوونی قووڵی سیاسی و لاوازبوونی دامەزراوەکان. ئەم دابەشبوونە لەلایەن دەستەبژێرە سیاسییەکانەوە بەردەوام دەبێت کە هەوڵی پاراستنی بەرژەوەندییەکانی خۆیان دەدەن. بەم کارە، ڕێگری لە هەوڵەکان دەکەن بۆ دامەزراندنی سیاسەتێکی نیشتمانی یەکگرتوو.

سەرچاوەكانی ئاوی خواردنەوە و توانای دابین كردنی پێداویستی دانیشتوانی شاری كەلار

کالی اومید كریم؛ روژان فریدون

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 216-229

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-13

پوخته‌

ئاو یەکێکە لەدەرامەتە سروشتییە پڕ بەهاکان بۆ هەموو زیندەوەران، گرنگى ئاو لەڕووى شیاوى خواردنەوەو بەکارهێنانەکانى ... زیاتر بخوێنەوە ئاو یەکێکە لەدەرامەتە سروشتییە پڕ بەهاکان بۆ هەموو زیندەوەران، گرنگى ئاو لەڕووى شیاوى خواردنەوەو بەکارهێنانەکانى بۆ ژیان مرۆڤ وایکردووە بەردەوام توێژەرانى بوارى ژینگە توێژینەوەى لەسەر بکەن، چونکە ڕاستەوخۆ پەیوەندى بەتەندروستى مرۆڤەوە هەیە، لەم ڕوەوە توێژینەوەکەمان بە ناونیشانی (سەرچاوەكانی ئاوی خواردنەوە وتوانای دابینكردنی پێداویستی دانیشتوان لە شاری كەلار ) داناوە و دابەشمانكردوە بەسەر سێ تەوەرى سەرەکیدا، تەوەرى یەکەم تایبەتمەندی ژینگەى سروشتى و مرۆیی شارى کەلار، تەوەرى دووەم توێژنەوەکە بە مەبەستى زانین و خستنەڕووى سەرچاوەکانى ئاو و چۆنێتى دابینکردنى بڕى ئاوى شیاوى خواردنەوەیە بۆ دانیشتوان لەشاری کەلاردا و بەراوردکردنى بە ستانداردە عێراقى و جیهانییەکان، ئەمەش گرنگە بۆ دانانى پلانى نزیک و دوور مەودا بۆ گونجاندن لەنێوان فراوانبوونى شارو زۆربوونى ژمارەى دایشتوان لە داهاتوودا لەگەل بڕى ئاوى پێویستى ڕۆژانە و تونای سەرچاوەکان لە دابینکردنى بڕى ئاوى پێویست بۆ دانیشتوان بەپێی ستانداردەکان ، تەوەری سێیەم : گەشەى دانیشتوان و چربونەوەیان لە ناو شار و قەبارەى بڕى ئاوی پێویست بۆ داهاتوو لەشارى کەلارلەنێوان ساڵانى (2040 – 2025)دا.بەپێی ئەو لێکۆڵینەوانەی کە لەسەر بنەماى داتای ئێستا و پێشبینکردن بۆ گەشەى ساڵانەی شاری کەلار ئەنجام دراوە، لەداهاتوودا گرفتى کەم ئاوى دروست ئەبێت بۆیە لە ئێستاوە دەبێت رێوشوێنی پێویست بگیرێتە بەر بۆ رێگری کردنی لە سەرهەردانی قەیرانی کەمی ئاوی پاکی خواردنەوە.

كاریگه‌ریى به‌كارهێنانی ستراتیجی نەخشە هزرییەكان له‌سه‌ر ده‌ستكه‌وت و بیركردنه‌وه‌ى بینینی ‌له ‌بابه‌ته‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان-جوگرافیا لاى خوێندكارانى پۆلى هه‌شتى بنه‌ڕه‌تى لە شاری كەلار

بختیار كریم رحیم؛ مناضل عباس قاسم؛ مناضل عباس قاسم

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 230-252

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-14

پوخته‌

ئامانجی توێژینەوەکە بریتییە لە زانینی کاریگەری بەکارهێنانی ستراتیژی نەخشە هزرییەکان لەسەر دەستکەوتی ... زیاتر بخوێنەوە ئامانجی توێژینەوەکە بریتییە لە زانینی کاریگەری بەکارهێنانی ستراتیژی نەخشە هزرییەکان لەسەر دەستکەوتی خوێندن و بیرکردنەوەی بینینی لە بابەتە کۆمەڵایەتییەکان-جوگرافیا لای خوێندکارانی پۆلی هەشتەمی بنەڕەتی. بۆ سەلماندنی ئامانجەکان توێژەر سێ گریمانەی سفری داڕشتووە.توێژەر دیزاینی ئەزموونی گروپی هاوسەنگی بەکارهێنا، کە دوو گروپ لەخۆدەگرێت، گروپی ئەزموونی کە بەپێی ستراتیژی نەخشە هزرییەکان وانەیان دەخوێند و گروپی کۆنترۆڵکراو کە بەڕێگای ئاسایی وانەیان دەخوێند، بە تاقیکردنەوەی پێشی و پاشی بۆ گۆڕاوی بیرکردنەوەی بینینی و تاقیکردنەوەی پاشی بۆ دەستکەوت.کۆمەڵگەی توێژینەوەکە بریتییە لە خوێندکارانی پۆلی هەشتەمی بنەڕەتی لە قوتابخانە بنەڕەتییەکانی کەلار بۆ ساڵی خوێندنی (٢٠٢٤-٢٠٢٥)، کە ژمارەیان (٣٨) قوتابخانە بوو، نموونەی توێژینەوە قوتابخانەی (وڵات)ی بنەڕەتی بوو کە (48) خوێندکاربوون، دابەشکران بۆ: گروپی ئەزموونی (٢٤) و گروپی کۆنترۆڵکراو (٢٤) خوێندکار ، دوای دورخستنەوەی کەوتووەکان.توێژەر هەردوو گروپەكەی هاوسەنگکرد لە گۆڕاوەکانی (ئاستی خوێندەواری دایک و باوک، تەمەن، زیرەکی، نمرەی پارساڵ، زانیاری پێشینە، تاقیکردنەوەی پێشی بیرکردنەوەی بینینی).لە توێژینەوەکەدا دوو ئامراز بەکارهات: تاقیکردنەوەی دەستکەوت (٣٠ )بڕگەی هەڵبژاردن لە چەند دانەیەك بەپێی سێ ئاستی بلوم:(ناسینەوە، تێگەیشتن، جێبەجێکردن)، و تاقکردنەوەی بیرکردنەوەی بینینی (٣٠ بڕگە). ڕادەی جێگیری ئامرازەکان (٠,٩١) بۆ دەستکەوتی خوێندن و (٠,٨٨) بۆ بیرکردنەوەی بینینی بوو.دوای تەواوبوونی ماوەی ئەزموونەکە، توێژەر هاوکۆلکە ئامارییەکانی وەک تاقیکردنەوەی تایی (T.test) و کای سکوێر بەکارهێنا بۆ شیکردنەوەی داتاکان.ئەنجامەکان دەریانخست کە جیاوازی ماناداری ئاماری هەیە لە نێوان ناوەندەژمێری نمرەی خوێندکارانی گروپی ئەزموونی و کۆنترۆڵکراو لە هەردوو تاقیکردنەوەکەدا لە بەرژەوەندی گروپی ئەزموونی.لە کۆتایی توێژینەوەکەدا توێژەر دەرئەنجامەکانی خستەڕوو لەگەڵ کۆمەڵە ڕاسپاردەیەک بۆ لایەنی پەیوەندیدار و پێشنیازێک بۆ توێژەرانی داهاتوو.

لێکۆڵینەوەیەک سەبارەت بە وتنەوەی ئامرازەکانی پەیوەندی زمانی ئینگلیزی بە خوێندکارانی زانکۆ کە زمانی ئینگلیزی وەک زمانێکی بێگانە دەخوێنن لە ڕێگەی تیۆری سکیما وێنەییەکانەوە

پرژە حسن ڕەشید؛ هوشنگ فاروق جواد

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 253-269

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-15

پوخته‌

پێشەکانی زمانی ئینگلیزی هێشتا چالاکییەکی بەردەوامن بۆ فێرخوازانی EFL، بەهۆی تووشبوونیان بە تووڕەی مانایی، ... زیاتر بخوێنەوە پێشەکانی زمانی ئینگلیزی هێشتا چالاکییەکی بەردەوامن بۆ فێرخوازانی EFL، بەهۆی تووشبوونیان بە تووڕەی مانایی، حەساسیەتی پەیوەندیدار، و بەکارهێنانیان بە فراوانی لە زمانی سروشتی. ڕێگاکانی فێرکردنی کەسیاتی بە شێوازی کۆن زۆرجار ناتوانن ژوورەکەی بیرکاری پێویست بۆ بەدەستهێنانی تێگەیشتنی ڕاستەقینە بگوازنەوە، ئەمەش بەهۆی هەڵەی زۆر و بەرگریی کەم دەبێت. ئەم توێژینەوەیە کاریگەریی شێوازی وێنە (Image Schema Theory - IST) دەڵێنێت کە چوارچێوەیەکی زمانی بیرکارییە و سەرچاوەی لە تێرەبوونی تەنەوە، بۆ باشترکردنی تێگەیشتن و بەرگریی فێرخوازانی کوردی لە ئاستی زانکۆیی بۆ شەش پێشەکی بەکارهاتووی زمانی ئینگلیزی (in, on, at, over, of, about).شێوازی توێژینەوەیەکە بۆ توخمەکان، گرنگی بە جۆری تاقیکردنەوەی نیوئازمووی تێکەڵکراو دەدات، لەگەڵ ١٠٠ قوتابی فەوندەیشنی یەکەم لە زانکۆی کۆمار بۆ زانست و تەکنەلۆجیا. قوتابیەکان بۆ دوو گرووپەوە دابەش کران: گرووپی تاقیکراو (ئازمۆن) و گرووپی کۆنتڕۆڵ. گرووپی تاقیکراو شەش هەفتە تێچووی ڕاژەی IST بوو، لەکاتی ئەوەی گرووپی کۆنتڕۆڵ بە شێوازی کۆن و ڕاهێنانی گرامەری ڕاسپاردراو فێردەکران. داتا بە ڕێگەی پێشتاقیکردنەوە و پاشتاقیکردنەوە کۆکرا.ئەنجامەکان ڕوونکردنەوەی ئەوەیان کرد کە ڕاژەی پەیوەست بە شێوازی وێنە بە شێوەیەکی گرنگ توانای فێرخوازان لە تێگەیشتنی بیرکارییەکان و بەرگریی درێژخایەنتر بە پێشەکان زیادکرد، بە پێچەوانەی ڕێگاکانی کۆن. ئەم دۆزینەوەیە پشتگیری دەکات لە بەکارهێنانی بنەماکانی زمانناسی بیرکاری بۆ فێرکردنی EFL، و نیشانی دەدات بەهێزی ڕاهێنانییەکانی لەسەر ڕێخستنی تێگەیشتنی قەبارەی گرامەری لە تاقیکردنەوەی تەنەیی و زانیاریی وێنەیی.

ڕۆڵی ڕێکلامی بازرگانی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان لە بازارسازی ئەلیکترۆنی لای قوتابیانی زانکۆ (توێژینەوەیەکی ڕووپێوییە)

سه‌ركه‌وت وه‌یسی كه‌ریم

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 270-286

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-16

پوخته‌

بازارسازی ئەلیکترۆنی وەک ئەرک وچالاکییەکی دامەزراوەکان فه‌لسه‌فه‌وستراتیژێكی بازرگانی له‌هونه‌ری ... زیاتر بخوێنەوە بازارسازی ئەلیکترۆنی وەک ئەرک وچالاکییەکی دامەزراوەکان فه‌لسه‌فه‌وستراتیژێكی بازرگانی له‌هونه‌ری فرۆشتن وشێوازی پێشكه‌شكردنی به‌رهه‌م وخزمه‌تگوزارییه به‌شێوه‌یه‌ك كه‌سه‌رنجی به‌كاربه‌ر و كریار‌ بەشێوازی هەمەجۆر پیادە دەکرێت، لە ئێستاشدا کۆمپانیاکانی ڕێکلامی بازرگانی لەڕێگەی بلاتفۆرم و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانیشەوە چالاکیی بازارسازی ئەنجامدەدەن پانتاییه‌كی گرنگی ژیانی تاك و گه‌لاندا داگیركردووه‌. لەم سەردەمەی پێشکەوتنی خێرای تەکنەلۆژیادا، بەکارهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان کاریگەرییان لەسەر ژیانی قوتابیانی زانکۆ و خۆنكاران داناوە، کە ئەم کاریگەرییانەش هەم دەتوانین بڵێین باش وهەمیش دەتوانین بڵێین نەرێنی وخراپن. پەیدابوونی ئامرازه‌ نوێیه‌كانی ڕاگه‌یاندن ده‌ره‌نجامی پێشكەوتنی تەكنەلۆژیا، تۆڕە كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كانی كردۆته‌ خاوه‌ن پێگەیه‌كی جه‌ماوه‌ری لە پەخشكردنی ناوەڕۆكە میدیاییەكاندا بەشێوەیەکی گشتی و تۆڕەكۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان بەتایبەتی .ئامانج لەم توێژینەوەیە زانینی پەیوەندیی نێوان ڕێکلامی بازرگانی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان و بازارسازی ئەلیکترۆنی. دەرخستنی تایبەتمەندییەکانی ڕێکلامی بازرگانی لەڕێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لە بازارسازی ئەلیکترۆنی وزانینی ئاستی ڕێکلامی بازرگانی تۆڕەکۆمەڵایەتیەکان لەبازارسازی ئەلیکترۆنی، كۆمه‌ڵگه‌ی توێژینه‌وه‌كه‌ بریتییه‌ له‌ قوتابیانی زانکۆی سەڵاحەدین هەولێر، سامپڵی توێژینه‌وه‌كه‌ش کە بریتین له‌ ( قوتابیانی كۆڵێژەکانی ئاداب، زانست، په‌روه‌رده‌ی وه‌رزش‌ یاسا) دابه‌شكردنی(300) فۆرمی ڕاپرسی به‌شێوه‌ی هه‌ڕه‌مه‌كی بووه‌.

شیکردنەوەی کاریگەری کرداری ڕووبار لەسەر ڕاماڵین و گواستنەوەی نیشتەنی لە ناحیەی باسنێ

شەیما طە؛ سایە سلام

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 287-301

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.1-02-17

پوخته‌

ئەم توێژینەوەیە لەبوارى جیمۆرفۆلۆجیایە لە بابەتی پرۆسەی ڕاماڵینی ئاوی شێوەكانی و دەرخستنی توانای ... زیاتر بخوێنەوە ئەم توێژینەوەیە لەبوارى جیمۆرفۆلۆجیایە لە بابەتی پرۆسەی ڕاماڵینی ئاوی شێوەكانی و دەرخستنی توانای رووبار بۆ ڕاماڵین و توانای ڕووبار بۆ گواستنەوەی نیشتەنیەكان پشت بەست بە هەردوو مۆدێلى (SPI) (مؤشرقوة النهر) و (STI) (مؤشر قدرة النهر على نقل الرواسب) پراكتیزەكردنی لە ناحیەی باسنێ، دەکەوێتە پارێزگاى سلێمانى سەر بەقەزاى شارباژێرە ڕووبه‌ره‌كه‌ی ده‌گاته‌ (351.1)كم2 . ئامانج لە ئەم توێژینەوەیە دەرخستنی مەترسی ڕاماڵین و ئەو هۆکارانەی کە کاریگەری هەیە لەسەر ڕاماڵین لە ناوچەی توێژینەوە، کە تیایدا میتۆدی وەسفی و شیکاری بەکارهێنراون بۆ پێوانەکردنی ڕاماڵین. لە ئەنجامدا بەپێى مۆدێلى (SPI) پێنج ئاست لە ڕاماڵین لەناحیەی باسنێ هەیە لەنێوان زۆر لاواز کە قەبارەى دەکات (0-50) و ڕووبەرەکەى (243,3کم2) و بەڕێژەى (69,3%) ناوچەى لێکۆڵینەوەیە وڕاماڵینى زۆر بەهێز کە قەبارەى دەکات ( 177426-1001) ، و ڕووبەرەکەى (8,5کم2) و بەڕێژەى (2,4%) ناوچەى لێکۆڵینەوە ، لە قەدپاڵ وسەمتى چیاکان (سورکێو و گمۆ و هەزارکانیان و بێورێ) .بەپێى مۆدێلى (STI) پێنج ئاست بۆ گواستنەوەى نیشتەنیەکان لەناوچەی باسنێ هەیە لەنێوان زۆر لاواز و کە قەبارەى دەکات (10-0) و ڕووبەرەکەى (204.1کم2) و ڕیژەى (58.1%) ناوچەى توێژینەوە دەگرێتەوە لەگەڵ زۆر بەهێز کە قەبارەى دەکات(2014-151) ، ڕووبەرەکەى (7.2کم2) کەڕێژەى (2.1%) ناوچەى لێکۆڵینەوە دەگرێتەوە.

شیکردنەوەی ستراتیجی نۆرە وەرگرتن لە وەڵامەکانی ترەمپ بۆ پرسیاری ڕۆژنامەنووسان

ئەنجام محسن محمد؛ نیاز محسن عزيز

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 302-219

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-18

پوخته‌

ئەم توێژینەوەیە کە لەسەر بنەمای میتۆدۆلۆژیای شیکاری گفتوگۆ (CA) دامەزراوە، وردەکارییەکانی ستراتیژییەکانی ... زیاتر بخوێنەوە ئەم توێژینەوەیە کە لەسەر بنەمای میتۆدۆلۆژیای شیکاری گفتوگۆ (CA) دامەزراوە، وردەکارییەکانی ستراتیژییەکانی دۆناڵد ترەمپ بۆ نۆرە وەرگرتن لە کاتی کۆنگرە ڕۆژنامەوانییەکانی سەرۆکایەتیدا دەکۆڵێتەوە، جەخت لەوە دەکاتەوە کە چۆن سوود لە سەرچاوە کارلێکییەکان وەردەگرێت بۆ ئیندێکسی باڵادەستی و بەکارهێنانی دەسەڵاتی سیاسی. شیکارییەکە پێکدێت لە سەد کاتژمێر تۆمارکردنی کۆنفرانسی ڕۆژنامەوانی تاکەکەسی لە ساڵی ٢٠١٦ تا ٢٠٢٥، کە شێوازە یەکگرتووەکانی پچڕانی ستراتیژی، دەستێوەردانی سەریەککەوتوو، کەمکەرەوەی سەرەتایی نۆرە و خۆچاککردنەوەی نۆرەی ناوەندی دەستنیشان دەکات. بە ڕێگەی ئەم نەخشە نائاساییانە، فۆرماتی ئاسایی قسەکردنی دامەزراوەیی پرسیار و وەڵام تێکدەچێت بەجۆرێک کە ترەمپ بتوانێت خۆی لە لێپرسینەوە بپارێزێت و بەرەنگاری چوارچێوەی ڕۆژنامەوانی بگرێتەوە و کۆنترۆڵی کارنامەکە بەدەستبهێنێت. بۆ نموونە، پچڕان و سەریەککەوتن لە زۆربەی کاتەکاندا بەکاردەهێنرێن بۆ ئەوەی پەیامنێران نەتوانن پرسیارە دژبەرەکان تەواو بکەن، لە کاتێکدا پۆلێنکردنەکان، وەک "هەواڵی ساختە"، بە شێوەیەکی گوتارییانە کاردەکەن بۆ ناشەرعیکردنی ڕۆژنامەگەری و داخستنی ناڕەزایەتییەکان. لە لایەکی دیکەوە، کەمکردنەوە و خۆچاککردنەوە زیاتر یارمەتی ترەمپ دەدەن لە بنیاتنانەوەی چوارچێوەی پرسە مشتومڕاوییەکان بە شێوەیەک کە لەبار بێت بۆی. ئەم دۆزینەوانە نیشان دەدەن کە وەرچەرخان لە گوتاری سیاسیدا تەنیا تایبەتمەندییەکی پێکهاتەیی قسەی سیاسی نییە بەڵکو ئامرازێکی ستراتیژییە بۆ گۆڕینی پەیوەندییە دامەزراوەییەکان و پڕۆژەکردنی دەسەڵاتی کۆمەڵایەتی. ئەم لێکۆڵینەوەیە بەشدارە لە گوتاری بەردەوام سەبارەت بە زمان و دەسەڵات و میدیا بە حسابکردن بۆ ئەو ڕێگایانەی کە پێشێلکارییە زۆر وردەکانی سروشتی گفتوگۆیی دەبنە نیشانەی ناهاوسەنگی زیاتر لەناو پەیوەندی سیاسیدا، بەتایبەتی لە تەمەنی دوای ڕاستییدا.

سینەمای سۆڤیەت ..سینەمای سەردەمە تاڵەکانی ژیان : هەژموونی ئایدۆلۆجیا لەسەر بەرهەمهێنانی هۆشیاری لە رێی فیلمەوە

دلشاد مستافا رەحیم رازاوە

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 320-332

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-19

پوخته‌

شۆڕشی ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩١٧ بەتەنها گۆرانکارییەکی سیاسی شۆڕشگێرانە نەبوو بۆ کۆتایی هێنان بە دەسەڵاتی ... زیاتر بخوێنەوە شۆڕشی ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩١٧ بەتەنها گۆرانکارییەکی سیاسی شۆڕشگێرانە نەبوو بۆ کۆتایی هێنان بە دەسەڵاتی سیزەر لە روسیا و هێنانە کایەی حکومەتێکی سۆشیالیستی لە پێناو باشترکردنی ژیانی خەڵک ، چینە هەژارەکانی کۆمەڵ بەتایبەتی ، بەڵکو گۆرانکارییەکی بنچینەیی بوو لە تەواوی پێکاهاتەی کۆمەڵایەتی و کەلتووری ئەو وڵاتەدا و کاریگەرییەکانی تەواوی لایەنە فەرهەنگی و هونەرییەکانیشیان گرتەوە . سینەما وەک یەکێک لە بەهێزترین و دیارترین ئامرازە نوێیەکانی هۆشیاری لەو سەردەمەدا بایەخێکی گەورەی وەرگرت و خۆشی وەک دیاردەیەکی سەردەمە نوێیەکە بووە جێی وردبوونەوەی بیریارانی ئەورۆژگارە و بە ئەمڕۆشەوە قسەکردن لەسەر سینەمای سۆڤێتی هێشتا بابەتێکی گەرم و سەرنج راکێشە .بەشی زۆری ئەو توێژینەوانەی دەربارەی ئەو سینەمایە کراون بەتەنها کاریان لەسەر ئەو دیوەی کردوە کە چ جۆرە کاریگەرییەکی ئەرێنی لەسەر کۆی سینەمای دنیا داناوە ، بەتایبەتی لەهەوڵەکانی هاتنەگۆڕێی مۆنتاژ دا و ئەو جۆرە هەژموونەی ستایڵی کارکردنی فیلمسازانی ئەو وڵاتە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ واقیع ، لەبەرامبەر ئەوەدا دۆخی گشتی بەرهەمهێنان و ئەو هەژموونەی ئایدۆلۆجیا لەسەپاندنی کۆت و بەند بەسەر دنیای ئەفرێنەرەکاندا کەمتر بۆتە جێی کارکردن .ئەم توێژینەوەیە هەوڵدەدات بەنێو ئەو پەنهانییەدا ڕۆبچێت کە لەدەوری بونیادە گشتییەکەی ئەم ڕەوتە سینەماییە هەیە ، کارکردنە لەسەر شیکردنەوەی هەژموونی ئایدۆلۆجیاو سیاسەت لەهەمبەر ئەو کایەی داهێنانەی دەیان دەرهێنەری مەزنی بە دنیای فیلمسازی بەخشیوەو هاوکات ئەو کۆت و بەندانەی خودی خۆی بۆ داهێنەرەکانی دروست کردووە . هەوڵدان بۆ راڤەکردنی زەبری هێزی سیاسی و بیرکردنەوەکانی و دروستکردنی کایەیەک کە لەراژەی دەسەڵاتدارێتی سیاسی و بیرکردەوەکانیدا بێت یەکێکی ترە لەو بەشانەی لەم توێژینەوەیەدا گرنگی پێدراوە و کاری زیاتر و هەڵکۆڵینی زانستیانەی تێدا کراوە .

بازرگانی لە سەدەکانی ناوەڕاست لە ئە وڕپای ڕۆژئاوا لە سەدەکانی( 13 _ 15ز )

تەرزە کمال ‌عمر؛ ئاراس فه‌ریق زه‌ینه‌ڵ

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 333-348

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-20

پوخته‌

ئەم توێژینەوەیە باس لە گۆرانكارییە بنەڕەتییەكانی بازرگانیی ناوخۆ و دەرەكی لە ئەوروپای رۆژئاوا لەنێوان ... زیاتر بخوێنەوە ئەم توێژینەوەیە باس لە گۆرانكارییە بنەڕەتییەكانی بازرگانیی ناوخۆ و دەرەكی لە ئەوروپای رۆژئاوا لەنێوان سەدەی (سیانزەهەم بۆ پانزەهەم) ی زایینی دەكات، سەردەمێكە بە گەشەكردنی شارە بازرگانییەكان و دامەزراندنی سیستمی بانكی، گەشەكردنی بازرگانی دەریایی دەناسرێت.توێژینەوەكە هەوڵی جیاكردنەوەی تایبەتمەندییەكانی بازرگانیی ناوخۆ لە بازرگانیی نێودەوڵەتی دەدات، كاریگەری هەردووكیان لەسەر گەشەسەندنی ئابووری ئەوروپا شیدەكاتەوە، توێژینەوەكە پشت بە سەرچاوەیەكی فراوان دەبەستێت، بریتییە لە سەرچاوەی كوردی و عەرەبی و ئینگلیزی و فەرەنسی، هەڵمەتی (چوارەم ) ی خاچییەكان كاریگەری گەورەی لەسەر گەشەسەندنی بازرگانی لەگەڵ رۆژهەڵات هەبوو، ڕێگەی بازرگانی نوێ‌ دۆزرایەوە، سیستمی بانكیی فلۆرانس و لۆمباردی، لەگەڵ سەرهەڵدانی دراوەكان بنەمای نوێیان بۆ بازرگانی دانا، هەروەها بازرگانی ناوخۆ لەسەر بنچینەی بەرهەمە كشتوكاڵییەكان بنیاتنرا لە چوارچێوەی بازاڕە وەرزییەكان (ناوخۆییەكان) جێبەجێ‌ دەكرا، لە هەمان كاتدا بازرگانی دەرەكی لە ڕێگەی شارە دەریاییەكانی وەك ڤێنزا و جەنەوا بوون، ناوەندی بازرگانی گەشە سەندوو بوو، كۆمەڵی هانز ڕۆڵی گرنگی لە ڕێكخستنی بازرگانیدا هەبوو. ئەم توێژینەوەیە ڕۆڵی بازرگانی لە دامەزراندنی بناغەیەكی ئابوری بەهێز لە ئەوروپا و گەشەسەندنی شارە بازرگانییەكان ڕوون دەكاتەوە، هەروەها پەیوەندیی نێوان بازرگانی و گۆڕانكارییە كۆمەڵایەتی و سیاسییەكان دەخاتەڕوو، بە تایبەت بەهێزبوونی چینی بازرگانی و كاریگەرییان لەسەر لایەنی سیاسی، توێژینەوەكە دەریدەخات كە جیاوازی نێوان بازرگانی ناوخۆ و دەرەكی تەنیا جیاوازی جوگرافی نییە، بەڵكو سیستم و ئامڕازەكانی بازرگانیشە كە بنەمایەكی ئابووری بەهێزی لەسەر دامەزرا لە ئەوروپای رۆژئاوا.

بەكارهێنانی تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان و پەیوەندی بە بەرپرسیارێتی كۆمەڵایەتی لای خوێنكارانی بەشی باخچەی منداڵان لە زانكۆكانی هەرێمی كوردستان

شارا فریاد عبداللە

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 349-362

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-21

پوخته‌

ئەم توێژینەوەیە ئامانجی لێکۆڵینەوە بوو لە پەیوەندی نێوان بەکارهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و پەیوەندی ... زیاتر بخوێنەوە ئەم توێژینەوەیە ئامانجی لێکۆڵینەوە بوو لە پەیوەندی نێوان بەکارهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و پەیوەندی بە بەرپرسیارێتی کۆمەڵایەتی لە نێوان خوێندکارانی بەشی باخچەی منداڵان لە زانکۆکانی هەرێمی کوردستان. ئەم توێژینەوەیە میتۆدی وەسفیی-پەیوەندیدار بوو. نمونەی توێژینەوەکە ٢٨٧ خوێنکار بوون لە قۆناغی (یەکەم -چوارەم) ، ئامرازی کۆکردنەوەی زانیارییەکان دوو پێوەر بوو لە بوارەکانی بەکارهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و بەرپرسیارێتی کۆمەڵایەتی .هەروەها بۆ شیکردنەوەی داتاکان تاقیکردنەوەی t یەک نمونەیی، تاقیکردنەوەی t بۆ دوو گروپی سەربەخۆ، هاوکۆڵکەی پەیوەندی پیرسۆن بەکارهێنران.ئەنجامەکان دەریخست کە ئاستی بەکارهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و ئاستی بەرپرسیارێتی کۆمەڵایەتی لای خوێندکاران بەرزە. بەڵام ئەنجامەکانی تاقیکردنەوەی ( t دوو نمونەی) دەریخست کە هیچ جیاوازی نییە لە بەکارهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان لای قۆناغی یەکەم و چوارەم. هەروەها جیاوازی ئاماری لە بەرپرسیارێتی کۆمەڵایەتی هەیە لە نێوان قۆناغی یەکەم و چوارەم لە بەرژەوەندی قۆناغی چوارەم ، شیکارییە هاوشێوەکان پەیوەندییەکی پێچەوانە و بەرچاویان لە نێوان زیادبوونی بەکارهێنانی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و بەرپرسیارێتی کۆمەڵایەتیدا نیشانداوە. لەژێر ڕۆشنایی ئەم ئەنجامەدا چەن پێشنیار و ڕاسپاردەیەک خراونەتە ڕوو .

کاریگەری گوتنه‌وه‌ی بابه‌تی خوێندنه‌وه‌ی كوردی به‌ ستراتیجییەتی وانەگوتنەوەی ئاڵوگۆڕ لەسەر گه‌شه‌پێدانی ئارەزوو بۆ خوێندنه‌وه‌ لە لایەن قوتابیانی پۆلی شه‌شه‌می بنەڕەتیدا

صلاح محمدطاهر محمدعلي؛ ستار جبار حاجي

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 363-382

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-22

پوخته‌

ئامانجی ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌‌‌ زانینی کاریگەری گوتنه‌وه‌ی بابه‌تی خوێندنه‌وه‌ی كوردی به‌ ستراتیجییەتی ... زیاتر بخوێنەوە ئامانجی ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌‌‌ زانینی کاریگەری گوتنه‌وه‌ی بابه‌تی خوێندنه‌وه‌ی كوردی به‌ ستراتیجییەتی وانە گوتنەوەی ئاڵوگۆڕه‌ لەسەر گەشەپێدانی ئاره‌زوو بۆ خوێندنه‌وه‌ لاى قوتابیانی پۆلی شەشەمی بنەڕەتی لە بابەتی خوێندنەوەی کوردیدا، قوتابی/ توێژه‌ر پشتی به‌ دیزاینی ئه‌زموونگه‌ری دوو گروپی هاوسه‌نگ به‌ست، کۆمەڵی ئەم توێژینه‌وه‌یە بریتییه‌ لە هەموو قوتابیانی کوڕ لە پۆڵی شەشەمی بنەڕەتی لە سه‌نته‌ری قه‌زای به‌رده‌ڕه‌ش، كه‌ سەر بە بەڕێوبەرایەتی پەروەردەی قەزای بەردەڕه‌شن بۆ ساڵی خوێندنی (2024 - 2025) كه‌ پێكهاتبوو له‌ (557) قوتابی كوڕ، قوتابی/ توێژه‌ر به‌ مه‌به‌ستی دیاریكردنی سه‌مپڵی توێژینه‌وه‌كه‌ بە ئەنقەست دوو قوتابخانەی هەڵبژارد، ئەوانیش قوتابخانەی (به‌رده‌ڕه‌شی بنه‌ڕه‌تی كوڕان) و (سه‌نگه‌ری بنه‌ڕه‌تی كوڕان)بوون، بە شێوەی هەڕەمەکی قوتابخانەی (به‌رده‌ڕه‌شی بنه‌ڕه‌تی كوڕان) بوو بە گرووپی ئەزموونگەری و (سه‌نگه‌ری بنه‌ڕه‌تی كوڕان)یش بوو بە گرووپی کۆنترۆڵکار، بە شێوەی هه‌ڕەمەکی له‌ قوتابخانەی (به‌رده‌ڕه‌شی بنه‌ڕه‌تی كوڕان) هۆبەی (ب) بوو بە گرووپی ئەزموون ژمارەی قوتابیەکانی (20) قوتابی بوو، لە قوتابخانەی (سه‌نگه‌ری بنه‌ڕه‌تی كوڕان)یش هۆبه‌ی (ب) بوو بە گرووپی کۆنترۆڵکار ژمارەی قوتابیەکانی (22) قوتابی بوو، ‌ گروپی ئه‌زموونگه‌ری به‌ پێی ستراتیجییه‌تی وانه‌وتنه‌وه‌ی ئاڵوگۆڕ و گروپی كۆنتڕۆلكاریش به‌ پێی ڕێگای ئاسایی وانه‌یان پێ وتراوه‌ته‌وه‌‌، قوتابی/ توێژه‌ر پێوه‌رێكی ئاره‌زوو بۆ خوێندنه‌وه‌ی ئاماده‌كرد به‌ مه‌به‌ستی پێوانی ئاره‌زووی قوتابیان بۆ خوێندنه‌وه‌، پێكهاتبوو له‌ (28) بڕگه‌، پێوه‌ره‌كه‌ی له‌ سه‌ره‌تای ده‌ستپێكردنی ئه‌زموون و دوای ته‌واوبوونی ئه‌زموونیش به‌سه‌ر هه‌ردوو گروپی جێبه‌جێكرد، له‌ دوای ده‌رهێنانی ناوه‌نده‌ ژمێری بۆ نمره‌كانی جیاوازی گه‌شه‌كردنی ئاره‌زوو بۆ خوێندنه‌وه‌ له‌ پڕاكتیككردنی پێشی و پاشی بۆ هه‌ردوو گروپ و مامه‌ڵه‌كردنی ئاماری له‌ گه‌ڵ داتاكان، له‌ ئه‌نجامدا دیاربوو جیاوازی ماناداری ئاماری هه‌یه‌ له‌ نێوان ناوه‌نده‌ ژمێری نمره‌ی جیاوازی گه‌شه‌كردنی ئاره‌زوو بۆ خوێندنه‌وه‌ لای قوتابیانی هه‌ردوو گروپی توێژینه‌وه‌ و له‌ به‌رژه‌وه‌ندی گروپی ئه‌زموونگه‌ریدابوو.

کاریگەری درێژخایەن: لێکۆڵینەوەی دەروونی شیکاری فشاری پاش زەبری دەروونی کاتنیس ئێڤەردین لە زنجیرە ڕۆمانی یارییەکانی برسێتی

ژیار سه‌ركه‌وت عەبدولسەمەد

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 384-398

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-23

پوخته‌

ئەم توێژینەوەیە پشکنینێکی وردی ڕەخنەی ئەدەبی و دەروونی بۆ زنجیرە ڕۆمانەکانی (یاریەکانی برسێتی) سوزان ... زیاتر بخوێنەوە ئەم توێژینەوەیە پشکنینێکی وردی ڕەخنەی ئەدەبی و دەروونی بۆ زنجیرە ڕۆمانەکانی (یاریەکانی برسێتی) سوزان کۆلینز دەکات، تیشک دەخاتە سەر باری دەروونی کەسایەتی سەرەکی ئەم زنجیرە ڕۆمانە بە ناوی کاتنیس ئێڤەردین، ئەم توێژینەوەیە کاتنیس وەک نمونەیەکی بەرجەستەی قوربانی تراومای ئەدەبی وێنا دەکات. توێژینەوەکە بیردۆزی فرۆید لەسەر تراوما و بیرۆکەی دووبارەبوونەوەی خۆنەویست ی کاروث، و پۆلێنکردنی ھێرمان لە تراوما بەکاردەھێنێت بۆ شیکردنەوەی ھەڵسوکەوتەکانی کاتنیس ئێڤەردین و تێکچوونی باری دەروونی ئەم کاراکتەرە بۆ نمونە بینینی کابوس و دووبارەبوونەوەی ڕووداوەکان لە بیرەوەریەکانی و گەڕانەوەی ڕزگاربووی توند و تیژی بۆ هەمان بارودۆخ لە خەونەکانیدا و دوورکەوتنەوە لە سۆ و ھەستکردن بە تاوان کە ڕزگاربووە و هاوڕێکانی لەناوچوون.زۆرێک لە لێکۆڵەرەوەکانی پێشوو لێکۆڵینەوەیان لەسەر فشاری زەبری دەروونی لەم زنجیرە ڕۆمانە کردۆتەوە، بەڵام جیا لە توێژینەوەکانی دیکە ئەم توێژینەوەیە بە ڕێبازێکی تێکهەڵکێشی لێکۆڵینەوەی دەروونی ئەدەبی و زانستی لەسەر ئەم کاراکتەرە دەکات و دەچێتە ناو قووڵایی گرێ دەروونیەکانی کاتنیس. ئەزموونە ناخۆش و خوێناوویەکانی کاتنیس لە یارییەکان ئەم تراومایانە قوڵتر دەکاتەوە، کە لە ڕێگەی بیرھەڵگەڕانەوە، خەوە خراپەکان، و نیشانەکانی تێکچوونی فشاری دەروونی دوای کارەساتی لەسەر دەردەکەوێت. ھەروەھا، توێژینەوەکە دەڕوانێتە چۆنییەتی نیشاندانی تراوما لە لایەن کۆلینز، نەک وەک ڕووداوێکی کورتخایەن و سادە، بەڵکو وەک بارێکی دەروونی درێژخایەن کە ڕێگەیەکی دیاریکراوی چارەسەری نییە. لە ڕێگەی بیرۆکەی دووبارەبوونەوەی بیرەوەری، لەدەستدان، و میکانیزمەکانی خۆگونجاندن و مانەوە لە ژیان ئەم توێژینەوەیە دەگاتە ئەم ئەنجامەی کە ئەم نیشانانە بەشێکن لە نیشانەکانی تراوما نەوەک چارەسەر.

کاریگەری پرۆگرامی فێرکاری تیچ(TEACCH) لەسەر گەشەپێکردنی توانای زمانی وەرگرتن لای منداڵانی تووشبووی شەبەنگی ئۆتیزم

نازەنین علی احمد؛ کەریم شریف قەرەچەتانی

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 399-412

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-24

پوخته‌

ئامانجی ئەم توێژینەوەیە زانینی کاریگەری پڕۆگرامی فێرکاری تیچ (TEACCH) لە سەر گەشەپێکردنی توانای زمانی ... زیاتر بخوێنەوە ئامانجی ئەم توێژینەوەیە زانینی کاریگەری پڕۆگرامی فێرکاری تیچ (TEACCH) لە سەر گەشەپێکردنی توانای زمانی وەرگرتن لای منداڵانی تووشبووی شەبەنگی ئۆتیزم لە پێش و دوای جێبەجێکردنی بەرنامەکە، زانینی جیاوازی لە کاریگەری بەرنامەکە بە پێی ڕەگەزی کور و کچ. بۆ پشکنینی ئامانجەکانی توێژینەوەکە، توێژەر دوو گریـمانەی دانا، یەکەمیان منداڵانی تووشبووی شەبەنگی ئۆتیزم پێشکەوتنی بەرچاو لە دەرئەنجامەکانی گەشەپێدانی زماندا نیشان دەدەن دوای بەشداریکردنیان لە پڕۆگرامی تیچ (TEACCH) بە بەراورد بە دەرئەنجامەکانیان پێش پرۆگرامەکە. دووەمیان، کاریگەری پرۆگرامی تیچ بە پێی ڕەگەز هیچ جیاوازییەکی نییە. سنوری توێژینەوەکە بریتییە لە سەنتەری پارێزگای سلێمانی، کۆمەڵگای توێژینەوەکە سەنتەری ئۆتیزمە لە پارێزگای سلێمانی، نموونەی توێژینەوەکە بریتییە لە (١٥) منداڵی ئۆتیزم کە(١١)کوڕ و (٤) کچن تەمەنیان لە نێوان(٥-١٢) ساڵدایە، ئەم توێژینەوەیە بۆ ساڵی (٢٠٢٤-٢٠٢٥) ئەنجام دراوە. لە پێناو گەیشتن بە ئامانجەکانی توێژینەوەکە توێژەر میتۆدی نیمچە ئەزموونی بەکار هێناوە، بە پشت بەستن بە یەک گرووپی ئەزموونی پێوانەکردنی (پێش و پاش) ی بەرنامەکە، ئامرازی تووێژینەوەکە بریتی بوون لە پێوانکاری ( جیلیام) کە سەرجەم ڕەهەندەکانی بەکارهێنران بە مەبەستی پشت ڕاستکردنەوەی دەستنیشان کردنی مناڵانی نموونەی توێژینەوەکە هەروەها پێوانکاری فاینلاند ڕەهەندەکانی زمانی وەرگرتن بەکارهێنران لە پێش و دوای جێبەجێ کردنی بەرنامەکە، پرۆگرامی تیچ (TEACCH) بەشی زمانەوانی کە بەرنامە سەرەکییەکەی توێژینەوەکەیە بەکارهێنرا بەمەبەستی زانینی کاریگەرییەکەی لەسەر منداڵانی (نموونەی تویژینەوەکە). پاش ئەنجامدانی وردبینی وەرگێڕان و دڵنیابوون لە ڕاستی و جێگیری ئامڕازەکانی توێژینەوەکە بەسەر نموونەکەدا جێبەجێ کران. بە مەبەستی چارەسەری ئاماری و شیکردنەوەی داتا و زانیاری بەدەستهاتوو لە کۆمەڵگەی توێژینەوەکە، توێژەر بەرنامەی ئاماری(SPSS) ی بەکار هێنا و لە کۆتایدا گەیشت بەو ئەنجامەی کە پڕۆگرامی تیچ ( TEACCH) کاریگەری بەرچاوی هەیە لە گەشەپێکردنی زمانی وەرگرتن منداڵانی تووشبووی شەبەنگی ئۆتیزم.

Intersectional Trauma in Nowhere Is a Place by Bernice McFadden and The Temple of My Familiar by Alice Walker

تاژان ارکـان احمد؛ ئالان علی سعید

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 413-425

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-25

پوخته‌

This article explores the intersectional oppression in the literature of African American women by using comparative analysis studying Nowhere Is a Place by Bernice McFadden and The ... زیاتر بخوێنەوە

ره‌نگدانه‌وه‌ى مێژووى سه‌لاحه‌دينى ئه‌يوبى له‌ناو ڕۆژنامه‌نووسى كوردی له‌ نيوسه‌ده‌دا ١٨٩٨-١٩٤٨

مەجید صالح عەزیز

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 426-443

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-26

پوخته‌

پوختە: ئەم توێژینەوەیە شیکردنەوەیەکە بۆ رۆڵی گرنگی رۆژنامەگەریی کوردی لە نێوان ساڵانی ١٨٩٨ تا ١٩٤٨ ... زیاتر بخوێنەوە پوختە: ئەم توێژینەوەیە شیکردنەوەیەکە بۆ رۆڵی گرنگی رۆژنامەگەریی کوردی لە نێوان ساڵانی ١٨٩٨ تا ١٩٤٨ لە برەودان بە سوڵتان سەلاحەدین وەک سیمبولێکی نەتەوەیی کورد. لە رێگەی شیکردنەوەی سیستەماتیکی رۆژنامە و گۆڤارە کوردییەکانی ئەو سەردەمە، توێژینەوەکە دەریدەخات چۆن میدیای کوردی بە بەردەوامی وتار، وێنە و شێوازە جۆراوجۆرەکانی ناوەڕۆکی پەیوەندیدار بە گرنگیی مێژوویی سوڵتان سەلاحەدینی بڵاوکردووەتەوە، بە مەبەستی بەهێزکردنی ناسنامەی نەتەوەیی و ناسیۆنالیزمی کوردی.دەرئەنجامەکان پیشان دەدەن کە لە هەموو قۆناغەکانی ئەم پەنجا ساڵەدا، رۆژنامەگەریی کوردی بە ئەنقەست وێنەی سوڵتان سەلاحەدینی وەک سیمبولێکی نەتەوەیی یەکگرتوو بەکارهێناوە. ئەمەش لە رێگەی چەندین رێبازی رۆژنامەوانی جۆراوجۆرەوە ئەنجام دراوە کە دەربڕینی وێنەیی، ناوەڕۆکی سەرووتار، گێڕانەوەی مێژوویی و وتاری بیروڕایی لەخۆ دەگرێت. توێژینەوەکە ئاماژە بەوە دەکات کە میدیای کوردی لەو سەردەمەدا سەرەتا وەک ئامرازێکی ئایدیۆلۆژی بۆ بنیادنانی نەتەوە کاری کردووە زیاتر لەوەی کە پابەندی ستانداردە پیشەییەکانی رۆژنامەوانی بێت.توێژینەوەکە دەگاتە ئەو دەرئەنجامەی کە وێناکردنی بەردەوامی سوڵتان سەلاحەدین لە رۆژنامەگەریی کوردیدا بەشێوەیەکی بەرچاو بەشداریی کردووە لە بنیادنانی میتۆلۆژیای نەتەوەیی کوردی و بەهێزکردنی گوتاری ناسیۆنالیزم لە قۆناغێکی هەستیاری پێکهێنانی ناسنامەدا. ئەم شیکردنەوەی مێژووییەی میدیا تێڕوانینی بەنرخ دەخاتە ڕوو سەبارەت بە پەیوەندی نێوان رۆژنامەگەری، سیمبولی مێژوویی و گەشەسەندنی بزووتنەوە ناسیۆنالیستییەکان لە چوارچێوەی کوردیی سەرەتا تا ناوەڕاستی سەدەی بیستەمدا.وشە سەرەکییەکان: رۆژنامەگەریی کوردی، سوڵتان سەلاحەدین، ناسنامەی نەتەوەیی، ناسیۆنالیزم، مێژووی میدیا، نوێنەرایەتی سیمبۆلیک

دور الارتجال الاستراتيجي في تحقيق الإبداع التسويقي: دراسة تحليلية لآراء عينة من المديرين في عدد من المصارف التجارية الخاصة في مدينة أربيل بإقليم كوردستان العراق

شەوین عبدالله سەلیم

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 444-464

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-27

پوخته‌

يهدف البحث على تحديد العلاقة بين أبعاد الارتجال الاستراتيجي (اليقظة الاستراتيجية ، الرشاقة الاستراتيجية، ... زیاتر بخوێنەوە يهدف البحث على تحديد العلاقة بين أبعاد الارتجال الاستراتيجي (اليقظة الاستراتيجية ، الرشاقة الاستراتيجية، الهيكلية الصغرى بناء الحلول، والذاكرة التنظيمية) وبين أبعاد الإبداع التسويقي (إبداع الخدمة، التسعير، الترويج، التوزيع، والإبداع الفردي)، مستندًا إلى المنهج الوصفي التحليلي كأساس لتحليل العلاقة بين المتغيرين الرئيسيين.ولتحقيق أهداف البحث، تم إعداد استمارة استبانة وتوزيعها على عينة عشوائية مكونة من (160) مديرًا من مديري المصارف الخاصة العاملة في مدينة أربيل. تم تحليل البيانات المستخلصة من الاستبيانات باستخدام برنامج SPSSكشفت نتائج التحليل عن وجود علاقة ارتباط إيجابية ذات دلالة إحصائية بين أبعاد الارتجال الاستراتيجي وأبعاد الإبداع التسويقي، مما يشير إلى أن تعزيز مهارات ومرونة المديرين في اتخاذ القرار يؤدي إلى تنشيط ممارسات إبداعية في التسويق المصرفي. وبرز بُعدا اليقظة الاستراتيجي وبناء الحلول كأكثر الأبعاد تأثيرًا في دفع عجلة الإبداع التسويقي. كما أظهرت النتائج وجود فروق معنوية في تقييم المديرين لأبعاد البحث تعزى إلى عدد سنوات الخبرة والمؤهل العلمي، في حين لم تكن الفروق بين الجنسين ذات دلالة إحصائية كبيرة.يوصي البحث المصارف التجارية الخاصة في إقليم كوردستان بضرورة إدماج الارتجال الاستراتيجي كنهج عملي ضمن أنظمتها الإدارية، مع التركيز على تدريب القيادات المصرفية على مهارات التفكير المرن، والتعلم التنظيمي، وتحفيز بيئات العمل الإبداعية، بما يعزز من قدرتها التنافسية ويضمن استمراريتها و يحقق ابداعا في تسويق خدماتها.

پێشگریمانە د دیوانا (نە شەڤ تێرا خەونێن من دکەت نە رۆژ تێرا خەمێن من) یا (موئەیەد تەیب)ى

هدى عبدالقادر قاسم ال عبدالله؛ نازنين جلال احمد؛ زياد عبدالغفار طاهر

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 465-478

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-28

پوخته‌

بابەتێ ئەڤێ لێکۆلینێ تایبەتە ب پێشگریمانان، کو ئەوژى ئێکە ژ ڕەهەندێن پراگماتیکا زمانییە، پێشگریمانە ... زیاتر بخوێنەوە بابەتێ ئەڤێ لێکۆلینێ تایبەتە ب پێشگریمانان، کو ئەوژى ئێکە ژ ڕەهەندێن پراگماتیکا زمانییە، پێشگریمانە پلا دووێیە ژ پراگماتیکێ د پرۆگرامێ هانسونیدا هاتى، پیشگریمانە بابەتەکێ پراگماتیکا زمانییە پیدڤی ب لێکۆلینێن هویرترە د زمانێ کوردیدا، ئەڤ لێکۆلینە ل دویڤ ڕێبازا وەسفى ل گەل بکارهینانا ئامارێ هاتیەئەنجامدان، جورێن پێشگریمانان ل دویڤ مودێل و دابەشکرنا جورج یول (Gorge Yale,1996) د بەرهەمەکێ شیعریدا هاتیەدیارکرن، ئەو بەرهەمێ بۆ لایەنێ پراکتیکى هاتیەوەرگرتن دیوانا (نە شەڤ تێرا خەونێن من دکەت نە رۆژ تێرا خەمێن من) یا (موئەیەد تەیب)یە. ئارمانجا ئەڤێ ڤەکولینێ ئەوە وێ چەندێ دیاربکەین کا چاوا شێوازێ دارشتنا شیعرێ مفاى ژ پێشگریمانێ دبینیت هەروەسا وێ چەندێ دیاربکەین کو بەرهەمێ ئەدەبى ل بەر ڤەکولینێن پراگماتیکى دکەڤیت، ب تایبەت پێشگریمانە د شیعرێدا، ئەڤ ڤەکولینە ل سەر هندەک پرسیاران هاتیەئاڤاکرن، ئەوژى: ئەرێ پێشگریمانە د شیعرێن (موئەیەد تەیب) هاتینەبکارهینان و ڕێژا بکارهینانا هەر جورەکى چاوایە؟ل دوماهیی ڤەکولین گەهشتینە هندەک ئەنجامان، ژ وان: شاعیرێ کورد(موئەیەد تەیب) ئەڤ بەرهەمە بۆ کوردان ئاراستەکرینە، ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەرەک کو باگراوەندەکێ هەڤبەش د ناڤبەرا هەردووکان یێ هەى، ئەڤ باگراوەندێ هەڤبەش دبیتە پێشگریمانە ل دەڤ شاعیرى و ڕێژا هەرە مەزنا پێشگریمانێن د وی بەشێ دیوانێ هاتین، پێشگریمانێن هەبوونێ نە،

هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن) وەک جۆرێکی جوڵەی خەیاڵی لە زاری کوردی ناوەڕاستدا: شیکرنەوەیەکی واتاسازی-درکپێکردن

پەپولە مستەفا؛ آزاد حسن فتاح

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 479-496

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-29

پوخته‌

ئەم توێژینەوەیە تیشک دەخاتە سەر جۆرێک لە جووڵەی خەیاڵی کە لە زاری کوردی ناوەڕاستدا بە هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن) ... زیاتر بخوێنەوە ئەم توێژینەوەیە تیشک دەخاتە سەر جۆرێک لە جووڵەی خەیاڵی کە لە زاری کوردی ناوەڕاستدا بە هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن) ناودەبرێت. بە مانا فراوانەکەی، جوڵەی خەیاڵی، وەکو دیاردەیەکی درکپێکردن، ئاماژە بە وەسفکردنی شتێکی نەجوڵاو (بە شێوەی فیزیکی) بە شێوەیەکی جوڵاودەکات. هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن)، وەک جۆرێک لە جووڵەی خەیاڵی، بریتییە لە جوڵەی خەیاڵی شتێکی نەبینراو لە سەرچاوەیەکەوە بەدرێژایی ڕێڕەوێک بە ئاراستەی شتێکی دوور یاخود ئاماجێک. بە بەکارهێنانی پۆلێنبەندییەکەی جووڵەی خەیاڵی تاڵمی (١٩٩٦, ٢٠٠٠a, ٢٠١٨)، ئەم توێژینەوەیە هەوڵدەدات لێکۆڵینەوەیەک لە چوارچێوەی واتاسازی درکپێکردندا ئەنجام بدات بە مەبەستی ناساندن و شیکردنەوەی جووڵەی خەیاڵی هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن) و جۆرەکانی لە کوردی ناوەڕاستدا. ئامانجی ئەم توێژینەوەیە،دۆزینەوەی جۆرەکانی جووڵەی خەیاڵی هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن)ه لە کوردیدا، وە پاشان لێکۆڵینەوەیە لە شێوازی بە چەمککردن و لایەنە زمانەوەنییەکانیان. لێکۆڵینەوەکە گریمانە دەکات کە زاری کوردی ناوەڕاست هەر دە جۆرەکەی جووڵەی خەیاڵی هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن) لەخۆ بگرێت وە هەر جۆرێکیان تایبەتمەندی زمانەوانی و تێگەیشتنی تایبەت بەخۆیان هەبێت. لە کۆتاییدا توێژینەوەکە گەشتە ئەو ئەنجامەی کە چەمکی هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن) وەک جۆرێکی جوڵەی خەیاڵی لە زمانی کوردیدا بوونی هەیە. هەروەها لێکۆڵینەوەکە ئەوە نیشاندەدات کە بەچەمک کردنی هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن) لەزمانی کوردیدا لەگەڵ بە چەمککردنە پێناسە کراوەکەی تاڵمی بۆ هەڵقوڵان (ئێمەنەیشن) دا دەگونجێت. لەگەڵ ئەوەشدا، هەندێک جیاوازی ڕێزمانی و وشەی لە زمانی کوردیدا تێبینی دەکرێت، وەک پێویستی دەربڕینی ئامرازی نیشاندان، وەک دەست یاخود پەنجە، لە داڕشتەی ڕێڕەوەی نیشانداندا.

The Syntax of siwā, ghayr, (mā)khalā, (mā)ʻadā and ḥāshā

سمیره‌ توفیق سعید

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 497-512

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-30

پوخته‌

This study investigates the syntax of exceptive constructions that involve various Arabic exceptive markers, namely siwā, ghayr, (mā)khalā, (mā)ʻadā and ḥāshā ‘except’. ... زیاتر بخوێنەوە

کاریگەریی بەرنامەی ڕێنمایی خێزانی لەسەر لێھاتوویی باوکایەتی و دایکایەتی لای باوانی منداڵانی تووشبووی زەحمەتیەکانی فێربوون

سوارە حمە أمین؛ نازەنین عثمان محمد

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 513-526

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-31

پوخته‌

ئامانجی ئەم توێژینەوەیە زانینی كاریگەری بەرنامەی ڕێنمایی خێزانی پشت بەست بە تێوری بونیادی (مینۆشین) ... زیاتر بخوێنەوە ئامانجی ئەم توێژینەوەیە زانینی كاریگەری بەرنامەی ڕێنمایی خێزانی پشت بەست بە تێوری بونیادی (مینۆشین) لەسەر لێهاتووی (باوكایەتی و دایكایەتی) لای باوانی منداڵانی توشبوو بە زەحمەتییەکانی فێربوون.سنووری توێژینەوەکە بریتییە لە قوتابخانە بنەڕەتیەکانی سەربە بەڕێوبەرایەتی پەروەردەی ڕۆژھەڵات لەشاری سلێمانی بۆساڵی خوێندنی (2024_2025)،کۆمەڵگەی توێژینەوەکە بریتییەلە باوکان ودایکانی ئەوقوتابیانەی کەتووشبووی زەحمەتیەکانی فێربوونن لەقوناغەکانی(4-5-6)کە پێکھاتبوون لە(15)،باوکودایک.‌نموونه‌ی توێژینه‌وه‌كه‌بەمەبەست ھەڵبژێردرا،به‌پێی دیزاینی نیمچەئه‌زموونیی بەکارھێنراوە.بۆ بەدیهێنانی ئامانجی ئەم توێژینەوەیە.توێژەر پێوەری لێھاتوویی باوکایەتی ودایکایەتی ئامادەکردووە.کە پێکھاتووە لە (72) بڕگەیە کە دابەش بووە بەسەر حەوت بواردا کە بریتین لە ( بواری پەیوەندیکردن لەگەڵ منداڵ، تواناکانی دایک و باوک لە بەڕێوەبردنی ڕەفتار و دانانی یاساو ڕێساو سنوور، بواری توانای چارەسەرکردنی کێشەکان،بواری کارلێکی کۆمەڵایەتی،بواری ڕێنمایی پەروەردەیی، بواری لێھاتوویی چاودێری سۆزداری و دەروونی، بواری جیاوازی و هاوپەیمانی) پاشان دەرهێنانی ڕاستگۆیی ڕواڵەتی بریتیبوو لە (87٪).و جێگیریی بۆ پێوەرەکە بە ھاوکێشەی ئەلفا کرۆن باخ دەرھێنرا کە بریتیبوو لە (0.86) توێژەر بەرنامەیەکی ڕێنمایی خێزانیی پشت بەست بە تێوری بونیادی مینۆشین ئامادەکرد.ئەو ئامرازە ئاماریانەی بۆشیکاری داتاکان بەکاری ھێنرا لەتوێژینەوەکەدابۆزانینی کاریگەری بەرنامەکە تاقیکردنەوەی ڕیزبەندی ویلکۆکسۆن(WilcoxonSigned-Rank)بوو.ئەنجامی توێژینەوەکە دەری خست کە به‌رنامه‌ی ڕێنمایی خێزانی كاریگه‌ری ئه‌رێنی هەیە له‌سه‌ر گه‌شه‌پێدانی لێهاتووییه‌كانی باوکایەتی و دایکایەتی لای باوانی منداڵانی توشبوو بە زەحمەتییەکانی فێربوون.توێژەر لەسەر بنەمای ئەنجامەکانی کۆمەڵێک ڕاسپاردە و پێشنیاری پێشکەش کردوە.

ڕۆڵی پەروەردە لە بەهێزکردنی هەستی ژێبەند ( ئینتیما)ی نەتەوەیی گەنجانی هەرێمی کوردستان.

غەریب ئیبراهیم سلێیمان؛ ئیبراهیم عومەر سادق

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 526-546

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-32

پوخته‌

پەروەردە ڕۆڵێکی گرنگ و کاریگەر دەگێڕێت لە بنیاتنانی ئینتیما (ژێبەندی)ی نەتەوەیی و دروستکردنی هەستی ... زیاتر بخوێنەوە پەروەردە ڕۆڵێکی گرنگ و کاریگەر دەگێڕێت لە بنیاتنانی ئینتیما (ژێبەندی)ی نەتەوەیی و دروستکردنی هەستی پەیوەستبوون بە نەتەوەیەکی دیاریکراو. دواجار ئەمان ڕێگەخۆشکەرن لە پێڤاژۆی نەتەوەسازیدا. ئەم توێژینەوەیە بەدواداچونێکی چەندایەتی بۆ ئەم کارگەرییە دەخاتەڕوو. ئامانجی سەرەکی دەرخستنی ئاستی پێشبینی ڕەهەندی پەروەردەییە لە سەر هەستی ژێبەندیی گەنجانی کوردستان. بەمەبەستی کۆکردنەوەی زانیاری فۆڕمی راپرسی بەکارهاتووە و ئامرازە ئامارییەکان، کە پرۆسەی شیکارییان بە هۆیەوە ئەنجامدراوە بریتیین لە؛ هاوکۆڵکەی پەیوەستی پێرسۆن (Pearson Correlation Coefficient) بۆ دۆزینەوە جێگیری بە ڕێگەی پێوانەکردنەوە و دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان بوارەکانی ژێبەندی نەتەوەیی و ڕەهەندی پەروەردە. ئەلفاکرۆنباخ (Cronbach’s Alpha) بۆ دەرهێنانی جێگیری بە ڕێگەی یەکگرتوویی ناوەکی. یاسای تی تێست یەک نموونە (One-Sample T. Test) بۆ زانینی ئاستی ئینتیمای نەتەوەیی بەبێی بواری پەروەردە. هەروەها شیکاری (Regression) بۆ زانینی سروشتی پەیوەندی لە نێوان گۆڕاوی سەربەخۆ و ژێنەبدی نەتەوەیی. تیۆرییە سەرەکییەکانی ئەم توێژینەوەیە بریتین لە بیناخوازی، مۆدێرنیزەکردن و ئیتنۆ سیمبۆلیزم. دەرەنجامەکان ئاستێکی بەرزی ژێبەندیی نەتەوەیی لەناو زۆرینەی بەشداربوواندا نیشان دەدەن. هەروەها ئەوە دەرکەوتووە کە ئەزموونی پەروەردەیی لە هەرێمی کوردستان ڕاستەوخۆ کاریگەریی ئەرێنی لەسەر هەستی شانازی و ناسنامەی نەتەوەیی گەنجان هەیە.

هونەری مۆنۆلۆگ لە ڕۆمانی (كه‌شتیی فریشته‌كان)ی به‌ختیار عه‌لی-دا.

کۆیان هەژار علی؛ عطا ڕشید حسێن

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 560-571

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-034

پوخته‌

مۆنۆلۆگ یەکێکە لە تەکنیکە گرنگەکانی گێڕانەوە، کە زیاتر بایەخ بە دیوی ناوەوەی کارەکتەکان دەدات، مۆنۆلۆگ ... زیاتر بخوێنەوە مۆنۆلۆگ یەکێکە لە تەکنیکە گرنگەکانی گێڕانەوە، کە زیاتر بایەخ بە دیوی ناوەوەی کارەکتەکان دەدات، مۆنۆلۆگ بەواتای قسەکردنی تاک دێت لەگەڵ خۆت، بەڵام بە بێدەنگی، واتە ئەم پرۆسەیە لە زەینی کارەکتەرەکەدا بە بێدەنگی ڕوودەدات و دەربڕی هەستە نهێنی و شاراوەکانی نێو ناخ و دەروونی کارەکتەرەکانی نێوڕۆمانەکەیە.ئەم توێژینەوەیە، کە بەناونیشانی هونەری مۆنۆلۆگ لە ڕۆمانی (كه‌شتیی فریشته‌كان)ی به‌ختیار عه‌لی-دا. پێشکەشکراوە، هەوڵێکە بۆ خستنەڕووی هونەری مۆنۆلۆگ لەو ڕۆمانەدا، كه‌ مۆنۆلۆگ له‌ بنیاته‌كه‌یدا هونه‌رێكی بنه‌ڕه‌تییه و به‌شێکی گرنگی گێڕانه‌وه‌ی ڕۆمانه‌كه‌ی له‌ڕێگه‌وه‌ دامه‌زرێنراوه‌. هەڵبەت ڕۆماننووس لە بنیاتنانی دەقەکەیدا بایەخێکی زۆری پێداوە بۆ ئەوەی لایەنە شاراوەکان و بارودۆخی دەروونی کارەکتەرەکانی پێ ئاشکرا بکات. ئێمە لەم توێژینەوەیەدا لە ڕووی تیۆرییەوە دوای خستنەڕووی چەمک و پێناسە و مەرجەکانی ئاماژەمان بە ئەرکەکانی ئەم تەکنیکەش کردووە. هەروەها دواتر جۆرەکانیمان لەڕووی پراکتیکییەوە شیکردووەتەوە بەسود خوێنەرتن لە نموونە وەرگیراوەکانی نێو هەردوو (بەرگی یەکەم و دووەم)ی ڕۆمانەکە. لە کۆتایی توێژینەوەکەشدا بە چەند ئەنجامێک گرنگ گەیشتووین، کە ڕۆماننووس توانیویەتی سەرکەوتووانە جۆرەکانی(مۆنۆلۆگی ڕاستەوخۆ، مۆنۆلۆگی ناڕاستەوخۆ، خۆدواندنی ڕاستەوخۆ و خۆدواندنی ناڕاستەوخۆ) لە ڕۆمانەکەیدا بەرجەستە بکات

Exploring the Teacher-Student Relationship in the Context of Higher Education in Iraqi Kurdistan

على یوسف عزیز

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 572-588

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-35

پوخته‌

The teacher–student relationship plays a pivotal role in shaping students’ academic performance and overall educational experience. Positive relationships are associated ... زیاتر بخوێنەوە

فاعلية استراتيجية الاصابع الخمسة في تنمية التفكیر الاستدلالي

كریم احمد عزیز

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 589-603

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-36

پوخته‌

هدف البحث الحالي إلى معرفە (فاعلية استراتيجية الأصابع الخمسة علي تنمية التفكير الاستدلالي ... زیاتر بخوێنەوە هدف البحث الحالي إلى معرفە (فاعلية استراتيجية الأصابع الخمسة علي تنمية التفكير الاستدلالي لدى طلبة مرحلة الثالثة في مادة طرائق تدريس)، من أجل التحقيق هدف البحث اختار الباحثين التصميم التجريبي ذا الضبط الجزئي على عينة من الطالبات قسم رياض الأطفال بشكل قصدي تألفت من (69) طالبة بواقع (32) طلبة في كل من المجموعة التجريبية و (32) طلبة من المجموعة الضابطة، قام الباحثان بالتكافؤ المجموعتين في المتغيرات العمر الزمني والتحصيل الدراسي للوالدين ودرجات للمرحلة الثانية، وقد حدد الباحثان موضوعات المادة طرائق تدريس التي درستها واحدا منهما وقاما بإعداد اختبار لتنمية التفكير الاستدلالي وبعدها بالإعداد خطت تدريسية اليومية لموضوعات اختارا الباحثين في مادة طرائق تدريس، درس المجموعتين لمدة الفصل دراسي كامل وبعد الانتهاء من تدريس المحاضرات أجرى تطبيق اختبار تنمية التفكير الاستدلالي لطالبات عينة البحث، قام الباحثان بالتحليل الإحصائي باستخدام الحزمة الإحصائية المعروف ب SPSS، وكانت النتائج تشير إلى هنالك فروق ذات دلالة الإحصائية بين متوسط درجات الطلبة اللاتي يدرسن مادة طرائق تدريس باستخدام استراتيجية الأصابع الخمسة ومتوسط الدرجات الطلبة اللاتي يدرسن مادة نفسها ولمصلحة المجموعة التجريبية، وفي ضوء النتائج قام الباحثان بالتوصية استخدام استراتيجية الأصابع الخمسة في التدريس واقترح إجراء دراسات مماثلة لدراسته في المراحل والأقسام الكليات الأخرى .

خۆ كردنه‌ قوربانی یار لای شاعیرانی كلاسیكی كرمانجی ناوه‌ڕاست

اكرم عباس خورشید

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 604-617

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-37

پوخته‌

به‌قوربانیی بوون، یاخود خۆبه‌قوربانیكردن و به‌قوربانبوون، مێژوویه‌كی زۆر كۆنی هه‌یه‌ له‌ ته‌واوی ... زیاتر بخوێنەوە به‌قوربانیی بوون، یاخود خۆبه‌قوربانیكردن و به‌قوربانبوون، مێژوویه‌كی زۆر كۆنی هه‌یه‌ له‌ ته‌واوی كه‌لتوری نه‌ته‌وه‌ جیاوازه‌كاندا، هه‌روه‌ها گرنگی هه‌یه‌ له‌ كايه‌ هه‌مه‌چه‌شنه‌كانی ‌كلتوری زۆربه‌ی گه‌لاندا، ئه‌م گرنگییه‌ش وایكردووه‌، كه‌ ڕه‌نگدانه‌وه‌ی هه‌بێت له‌ هه‌موو ژانره‌ ئه‌ده‌بییه‌كاندا، هۆكاره‌كه‌ش بۆ ئه‌وه ده‌گه‌ڕێته‌وه‌، كه‌ فره‌ ڕه‌هه‌نده‌ و بۆ مه‌به‌ستی جیاواز به‌كارهاتووه‌، په‌لوپۆی بۆ زۆربه‌ی هه‌ره‌زۆری ئایینه‌كان هاوێشتووه‌، جا چ ئاینی ئاسمانیی بن، یان ئایینی زه‌مینی.شيعريش وه‌كو ژانرێكی دیاری ئه‌ده‌ب به‌ درێژایی مێژووی كه‌وتووته‌ ژێر كاریگه‌ریی نه‌ریت و ئایینه‌ جیاوازه‌كانه‌وه‌، چونكه‌ وه‌كو ده‌وترێت (ئه‌ده‌ب ئاوێنه‌ی گه‌لانه‌.) بۆیه‌، شتێكی سروشتییه‌، كه‌ نه‌ریتێك، یان دیارده‌یه‌كی ئایینیی شۆڕببێته‌وه‌ بۆ نێو قوڵایی ئه‌ده‌ب و كاریگه‌ریی له‌سه‌ر خودی ئه‌دیب و دواتریش له‌سه‌ر به‌رهه‌مه‌‌كه‌ی بكات.قوربانیدانیش وه‌كو نه‌ریتێكی ئایینی فره‌ مه‌به‌ست ڕه‌نگدانه‌وه‌ی خۆی هه‌بووه‌ له‌سه‌ر شاعیرانی گه‌لانی جیاواز به‌گشتی و شاعیرانی كلاسیكی كوردی به‌تایبه‌تی، بۆیه‌ زۆر به‌ڕوونی ئه‌م كاریگه‌رییه‌ له‌ شیعره‌كانیاندا به‌دیده‌كرێت.ئه‌م توێژینه‌وه‌یه‌ ته‌رخان كراوه‌ بۆ ته‌نها لایه‌نێكی دیاری خۆبه‌قوربانیكردن، كه‌ ئه‌ویش خۆبه‌قوربانیكردنی خۆشه‌ویسته‌كانیانه‌، واتا یار، یان ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ر، به‌ ئامانجی ئه‌وه‌ی تیشك بخه‌ینه‌ سه‌ر نمونه‌ی ئه‌و ده‌قه‌ شیعریانه‌ی شاعیرانی كلاسیكی كوردی له‌ كرمانجی ناوه‌ڕاستدا، كه‌ شیعرییان بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ نووسیووه‌، جا خۆ به‌قوربانیكردنه‌كه،‌ چ بۆ خودی ڕه‌گه‌زی به‌رامبه‌ر بێت، یان بۆ به‌شێك له‌ ئه‌ندامانی جه‌سته‌، یان بۆ هه‌ڵسه‌وكه‌وت و تایبه‌تمه‌ندی خودی كه‌سه‌كه‌ بێت، له‌به‌ر سنوورداركردنی توێژینه‌وه‌كه‌ش سنوری توێژینه‌وه‌كه، ته‌نها نمونه‌ی ده‌قه‌ شیعری ئه‌و شاعیرانه‌ی له‌ خۆ گرتووه‌، كه‌ سه‌ر به‌ دیالێكتی كرمانجی ناوه‌ڕاستن.

تحديد امثل المواقع لبناء السدود على حوض وادي شلير

ئومێد حمه‌امین؛ عزالدین جمعه‌ درویش

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 618-637

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-38

پوخته‌

يقع حوض وادي شلير في الشمال الشرقي لإقليم كوردستان، شرق محافظة السليمانية،بين دائرتي عرض (6′43″35°–41′49″35°) ... زیاتر بخوێنەوە

هه‌ڵسه‌نگاندنی دابه‌شبوونی قه‌باره‌یی سیسته‌می شارنشینی پارێزگای سلێمانی (توێژینەوە‌یه‌ك له‌ جوگرافیای شار)

ئامانج فواد احمد

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 638-662

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-39

پوخته‌

سیسته‌می شارنشینی سیسته‌مێكی ئاڵۆزه‌، گرنگی ده‌دات به‌ توێژینه‌وه‌ی شاره‌كان له‌سه‌ر ئاستی ... زیاتر بخوێنەوە سیسته‌می شارنشینی سیسته‌مێكی ئاڵۆزه‌، گرنگی ده‌دات به‌ توێژینه‌وه‌ی شاره‌كان له‌سه‌ر ئاستی دابه‌شبوونی (شوێنی‌، قه‌باره‌یی‌، پیشه‌ی)یانه‌وه‌، كه‌ دابه‌شبوونی قه‌باره‌یی ره‌گه‌زێكی گرنگی سیسته‌می شارنشینین، بۆیه‌ توێژینەوەکە؛ هه‌وڵێكه‌ بۆ شیكردنه‌وه‌و هه‌ڵسه‌نگاندنی دابه‌شبوونی قه‌باره‌یی سیسته‌می شارنشینی پارێزگای سلێمانی‌و چه‌ندێتی كاریگه‌رییان له‌ دیاریكردنی تایبه‌تمه‌ندییه‌كانی سیسته‌می شارنشینی ناوچه‌ی توێژینەوە‌دا، تیایدا کۆمەڵێک ئامرازى چەندێتی بۆ شیكردنه‌وه‌ی دابه‌شبوونی قه‌باره‌یی سیسته‌مه‌كه‌ به‌كارهێنراوه‌ ، بەو ئامانجەى کەتوار (واقع)ى دابه‌شبوونه‌كه‌ لە ڕووى هەریەک لە (دابه‌شبوونی ده‌سته‌ قه‌باره‌ییه‌كان، دابه‌شبوونی قه‌باره‌یی شاره‌كان)ـەوە دەربخات، سەربارى خستنه‌ڕووی پله‌ی هه‌ژموونی شارنشینی به‌به‌كارهێنانی چه‌ندین رێگه‌ی ئاماری تایبه‌ت به‌م بواره‌ له‌ جوگرافیای شاردا، پاشانیش خستنه‌ڕووی كاریگه‌رییان له‌سه‌ر ره‌هه‌نده‌كانی سیسته‌می شارنشینی ناوچه‌ی توێژینەوە‌دا‌. لە گرنگترین ئەو ئەنجامانەى توێژینەوەکە پێیگەیشتووە ئه‌وه‌یه‌، به‌درێژایی ماوه‌ی توێژینەوە‌كه‌ دابه‌شبوونی قه‌باره‌ی شاره‌كانی ناوچه‌ی توێژینەوە‌ شێوه‌یه‌كی پله‌به‌ندییان وه‌رنه‌گرتووه‌ به‌ڵكو زیاتر شێوه‌یه‌كی هه‌ڕه‌مه‌كییان وه‌رگرتووه‌، چونكه‌ له‌گه‌ڵ بنه‌ماكانی هیچ یاسایه‌كی دابه‌شبوونی قه‌باره‌ی شاره‌كاندا یه‌كناگرنه‌وه‌و رێژیه‌كی گه‌وره‌ی لادان له‌نێوان شاری یه‌كه‌م‌و شاره‌كانی دیكه‌دا هه‌یه‌، ئه‌مه‌ش ئاماژه‌یه‌كی روونه‌ بۆ بوونی كه‌مووكورتی له‌ سیسته‌مه‌كه‌دا، بۆیه‌ توێژینه‌وه‌كه‌ پێشنیازی ئه‌وه‌ ده‌كات پێویسته‌ كاری پێویست بكرێت بۆ گێڕانه‌وه‌ی هاوسه‌نگی له‌سیسته‌مه‌كه‌دا له‌ رێگه‌ی گرنگی دانی زیاتر به‌ شاره‌ مامناوه‌ندو بچوكه‌كان.

لێكۆڵینەوە لە نیشان دەرە مێتادیسكۆڕسەكانی پوختەی توێژینەوە نوسراو بەزمانی ئینگلیزی لای نوسەرە نا ئینگلیز زمانەكان: توێژینەوەیەكی فرە بابەتیە

چیایی خورشید فقێ

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 663-673

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-40

پوخته‌

ئەم توێژینەوە هەوڵێکە بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕۆڵى نیشاندەرەکانى مێتادیسکۆرس لە پوختەی توێژینەوەی ئەو بابەتانەی ... زیاتر بخوێنەوە ئەم توێژینەوە هەوڵێکە بۆ لێکۆڵینەوە لە ڕۆڵى نیشاندەرەکانى مێتادیسکۆرس لە پوختەی توێژینەوەی ئەو بابەتانەی کە پەیوەندییان بە فێرکردنى زمانى ئینگلیزی و زانستى کۆمپیوتەر و دەروونناسیەوە هەیە. پوختەکان بە شێوەیەکی بەرفراوان دانیان پێدا دەنرێت چونکە ڕوونی و ڕەسەنایەتی زمان لە هەر پارچەیەکدا یارمەتی بینەر دەدات بۆ بەدەستهێنانی خاڵە گرنگەکانی لێکۆڵینەوەکە بە شێوەیەکی خێرا و کاریگەر. نیشاندەری مێتادیسکۆرس بە شێوەیەکی بەرچاو کاریگەرن لە ڕێنماییەکانی نووسینی ئەکادیمیدا بۆ ڕێکخستن و سەرقاڵکردنی خوێنەران. بۆ ئەم مەبەستە، کۆڕپوسێک لە ٣٠ توێژینەوە بە شێوەیەکی هەڕەمەکی لە بابەتەکانی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی، زانستی کۆمپیوتەر و دەروونناسی هەڵبژێردران کە لە ساڵی ٢٠١٥ تا ٢٠٢٥ لە ئەرشیفی ئۆنلاین گۆڤارە بەناوبانگەکاندا بڵاوکراونەتەوە بۆ دەستنیشانکردنی فرێکوێنسیی و دابەشبوونی کارایی نیشاندەرەکان. کۆڕپۆرا هەڵبژێردراوەکان بە بەکارهێنانی مۆدێلی هایلاند (2005) لێکۆڵینەوەیان لەسەر کرا و شیکرانەوە. ئەنجامەکان دەریانخستووە کە بەشە ئەبستراکتەکانی فێرکردنی زمانی ئینگلیزی، دەروونناسی و زانستی کۆمپیوتەر کەڵک لە نیشاندەری مێتادیسکۆرس وەردەگرن و تایبەتمەندی کارلێککاریان هەیە بە ڕێژەیەکی زۆر جیاواز. هەروەها دۆزینەوەکان دەریانخست کە ئەم سێ دیسیپلینە نیشاندەری مێتادیسکۆرس بەکاردەهێنن و تایبەتمەندی کارلێککارانە لە فرێکوێنسی جیاوازدا نیشان دەدەن.

یاساى زەویوزارى عوسمانى ساڵى ١٨٥٨ و جێبەجێکردنى لە باشورى کوردستاندا

خالد محمود كریم؛ پشکۆ حەمە طاهر عبدالرحمن

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 674-687

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-41

پوخته‌

سەدەى نۆزدەهەم سەدەیەکى پڕ کۆڕانکارى بوو لە ئیمپراتۆریاى عوسمانی، تا کۆتاییەکانى ئەو سەدەیە لە ئەنجامى ... زیاتر بخوێنەوە سەدەى نۆزدەهەم سەدەیەکى پڕ کۆڕانکارى بوو لە ئیمپراتۆریاى عوسمانی، تا کۆتاییەکانى ئەو سەدەیە لە ئەنجامى پێڕەوکردنى سیاسەتى ناوەندیکردن، دەسەڵاتى ناوەند بەسەر هەموو بەشەکانى ئیمپراتۆریاکەدا سەپێنرا، یەکێک لە ئامانجەکانى سەپاندنى دەسەڵاتى ناوەندى، بریتیبوو لە هەوڵدان بۆ ئەوپەڕى سوودوەرگرتن لە زەویوزارەکان و بەکارهێنانى بۆ بەدیهێنانى زیادەى کشتوکاڵى، لە ئیمپراتۆریایەکدا کە ئابورییەکى کشتوکاڵی هەبوو، ئەڵبەتە دەرکردنى یاساى زەویوزارى ساڵى ١٨٥٨ز بەشێک بوون لەم هەوڵانە. کە ڕێسا جۆراوجۆرەکانی زەوی لە سەرانسەری ئیمپراتۆریاکەدا خستە ناو یاسایەکى ستانداردەوە. ئامانجی ئەم توێژینەوەیە لێکۆڵینەوەیە لە جێبەجێکردنی یاسای زەویوزارى ساڵی ١٨٥٨ز لە باشورى کوردستان و کاریگەرییەکانی ئەم پرۆسەی جێبەجێکردنە لە ناوچەکەدا. لەڕاستیدا بەهۆی هەندێک فاکتەرى وەک ترسی باجدان، سەربازگیری و ئاژاوەی زاڵ لە ناوچەکەدا..هتد، نەتوانرا یاسای زەوی لە باشورى کوردستان بەشێوەیەکی ڕێکوپێک جێبەجێ بکرێت. توێژینەوەکە ئاشکرای دەکات کە چۆن یاساکانی زەوی لە دەوڵەتی عوسمانی بوونەتە ئامرازێک بۆ چڕکردنەوەی سامان و دەسەڵات، کە شێخ و سەرۆک خێڵەکان و خودی سوڵتانى عوسمانى سوودیان لێوەرگرتووە لەسەر حیسابی جوتیاران کە بۆ چەندین ساڵ ئەم زەویانەیان کێڵابوو. ئەم چڕبوونەوەی خاوەندارێتی بووە هۆی دۆخێکی ئابوری و کۆمەڵایەتی خراپ، کە تێیدا ژمارەیەکی کەم لە خاوەن موڵکەکان بەخودى سوڵتان عەبدولحەمیدى دووەم (١٨٧٦-١٩٠٩ز)یشەوە دەستیان بەسەر زۆربەی زەویەکاندا گرت، لە کاتێکدا زۆربەی جوتیاران بوونە تەنها کرێکاری بەکرێگیراو، کە ڕێگری کرد لە هەر پێشکەوتنێکی ئابووری یان کۆمەڵایەتی ڕاستەقینە.

Negotiating Identity and Home: A Postcolonial Study of Selected Contemporary African Narratives

الاء جمعه حمید؛ ابراهیم علی مراد

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 688-702

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-42

پوخته‌

This paper examines the problem of identity and the concept of home in the two novels: Aminata Forna’s Ancestor Stones (2006) and Brian Chikwava’s Harare North (2009). Using ... زیاتر بخوێنەوە

پەیوەندی ته‌‌ڵاقی سۆزداری بە ماندووبوونی دەروونی لای فه‌رمانبه‌رانی به‌ڕیوبه‌رایه‌تیه‌كانی ئیداره‌ی سه‌ربه‌خۆی گه‌رمیان(كه‌لار)

سمیه‌ عیسی موسی؛ عمر أبراهيم عزيز

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 703-719

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-43

پوخته‌

ئامانجی سەرەکی ئەم توێژینه‌وه‌ بریتییە له‌ زانینی پەیوەندی ته‌ڵاقی سۆزداری بە ماندوو بوونی دەروونی ... زیاتر بخوێنەوە ئامانجی سەرەکی ئەم توێژینه‌وه‌ بریتییە له‌ زانینی پەیوەندی ته‌ڵاقی سۆزداری بە ماندوو بوونی دەروونی لای فه‌رمانبه‌رانی به‌ڕێوبه‌رایه‌تیه‌كانی ئیدارەی سەربەخۆی گەرمیان ، زانینی ئاستی ته‌ڵاقی سۆزداری و ماندووبوونی ده‌رونی، زانینی ئاستی جیاوازی گۆڕاوه‌كان به‌پێی گۆڕاوه‌ دیمۆگرافیه‌كانی (ڕه‌گه‌ز ، ماوه‌ی هاوسه‌رگیری،بڕوانامه‌، باری ئابوری ، شوێنی كاركردنیان).كۆمه‌ڵگه‌ی توێژینه‌وه‌ پێكهاتبوو له‌ فه‌رمانبه‌رانی به‌ڕێوبه‌رایه‌تیه‌كانی ئیداره‌ی سه‌ربه‌خۆی گه‌رمیان (كه‌لار) ، نموونه‌ی توێژینه‌وه‌ پێكهاتبوو له‌ (280) فه‌رمانبه‌ر له‌ ڕه‌گه‌زی نێر و مێ به‌شێوه‌یه‌كی یه‌كسان هه‌ڵبژێردران كه‌ هاوسه‌رگیریان كردبوو وه‌له‌په‌یوه‌ندی هاوسه‌رگیری به‌رده‌وامن. له‌ (6) به‌ڕێوبه‌رایه‌تی ئیداره‌ی سه‌ربه‌خۆی گه‌رمیان (كه‌لار) به‌ شێوه‌ی هه‌ڕه‌مه‌كی ساده‌ هه‌ڵبژێردراون بۆ ساڵی (2024-2025) .پشت به‌ ڕێبازی (وه‌سفی په‌یوه‌ندی)به‌سترا. زانیاریه‌كان كۆكرانه‌وه‌ له‌ ڕێگه‌ی فۆرمی ته‌ڵاقی سۆزدا، پێوه‌ری ماندووبوونی ده‌روونی، دوای جێبه‌جێكردنی تایبه‌تمه‌ندیه‌ سایكۆمه‌تریه‌كان،ده‌ركه‌وت هه‌ردوو پێوه‌ر گونجاون بۆ به‌كارهێنان، له‌گه‌ڵ ئاماده‌كردنی فۆرمی زانیارییه‌ دانیشتوانزانییه‌كان (دیمۆگرافیه‌كان).به‌مه‌به‌ستی گه‌شتن به‌ ئامانجه‌كان SPSS وه‌شانی 25 به‌كلرهێنرا بۆ شیكردنه‌وه‌ی داتاكان . له‌ ئه‌نجامدا ده‌ركه‌وت كه‌وا په‌یوه‌ندیه‌كی گرنگی ئه‌رێنی هه‌یه‌ له‌نێوان هه‌ردووگۆڕاو به‌ئاستی(0.462) ، ئاستی ته‌ڵاقی سۆزداری ماندووبوونی ده‌روونی ‌ به‌ڕیژه‌یه‌كی كه‌م بوونی هه‌یه‌ لای فه‌رمانبه‌رانبه‌رانی به‌ریوبه‌رایه‌تیه‌كان ، ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌وا جیاوازی هه‌یه‌ له‌ ته‌ڵاقی سۆزداری به‌پێی گۆڕاوی دیمۆگرافی ڕه‌گه‌ز و ماوه‌ی هاوسه‌رگیری له‌ به‌رژه‌وه‌ندی ڕه‌گه‌زی نێر و ئه‌وانه‌ی زیاتر له‌ (30)ساڵه‌ هاوسه‌رگیریان كردووه‌، جیاوازی هه‌یه‌ له‌ ماندووبوونی ده‌روونی به‌پێی گۆڕاوی ڕه‌گه‌ز له‌به‌رژه‌وه‌ندی ڕه‌گه‌زی نێر به‌ڵام جیاوازی نیه‌ له‌ئاستی ماندووبوونی ده‌روونی به‌پێی ماوه‌ی هاوسه‌رگیری، ده‌ركه‌وتووه‌ كه‌ جیاوازی نیه‌ له‌ ته‌ڵاقی سۆزداری ماندووبوونی ده‌روونی به‌پێی گۆڕاوی دیمۆگرافی (داهات، بڕوانامه‌،شوێنی كاركردن).

تێڕوانێکی گشتی لە ڕەوشی ناوخۆی كوردستانی ئێران لە ساڵانی ١٩٥٨-١٩٦٧

شێوە عثمان محمد

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 720-733

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-44

پوخته‌

ڕەوشی كوردستانی ئێران لەساڵانی ١٩٥٨- ١٩٦٧ لەژێر دەسەڵاتی رژێمی پەهلەوییدا، لە بواری ئابوری و كۆمەڵایەتی ... زیاتر بخوێنەوە ڕەوشی كوردستانی ئێران لەساڵانی ١٩٥٨- ١٩٦٧ لەژێر دەسەڵاتی رژێمی پەهلەوییدا، لە بواری ئابوری و كۆمەڵایەتی و سیاسی، بەگشتی ناسەقامگیر بوو. لەبواری ئابوریدا جگە لەوەی كوردستانی ئێران لە سایەی پاشماوەی قۆناغی دەرەبەگایەتیدا بوو، بەدەست ستەمی چینایەتییەوە دەیناڵاند، سیاسەتی داچۆڕینی ئابوری ناوچەكە و فەرامۆشكردنی لەلایەن دەوڵەتەوە هێندەی دیكە ڕەوشەکەی ئاڵۆزتر و ژیانی دانیشتوانەكەی پەكخستبوو. ئاڵوگۆڕەكانی ناسراو بە شۆڕشی سپی(1963) نەیتوانی گۆڕانكارییەكی بەرچاو لەو بوارەدا دروستبكات، بەڵكو نایەكسانی ئابوری و كێشە ئابورییەكانی قوڵتركردەووە. لەبواری كۆمەڵایەتیشدا ناوچەكە تاڕادەیەکی زۆر بێ بەشكرابوو لە خزمەتگوزارییە سەرەتاییەكان و لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە پشتگوێ خرابووو. لە ڕووی كارگێڕییەوە دەسەڵاتی ناوچەکە بە گشتی لەژێر فشاری سوپادابوو، بێگومان ئەوەش رەوشەكەی هێندەی دیكە ئاڵۆزكردبوو. لە ڕووی سیاسیشەوە هیچ دەرەتانێك بۆ چالاكیی و کاری سیاسی ئازاد نەبوو. نیشتمانپەروەران لە ژێر زەبرو زەنگ و هەڕەشەی دەزگا ئەمنییەكانی ڕژێمی شاهەنشاهیدا بوون. ئەم توێژینەوەیە هەوڵێكە بۆ تیشكخستنەسەر ڕەوشی دژواری كوردستانی ئێران لەسەرجەم بوارەكانی ژیان لە ساڵانی (1958—1967). دەكرێت بڵێین لە كۆتایی ئەم توێژینەوەیەدا، گەیشتینە ئەو دەرئەنجامەی ، كە ڕەوشی دژواری ناوخۆی كوردستانی ئێران، لەو قۆناغەدا، یەكێك بوو لە هۆكارەكانی سەرهەڵدانی خەباتی چەكدارانەی ساڵی 1967-1968لە كوردستانی ئێران.تویژینەوەكەمان دابەشكردووە بەسەر سێ تەوەردا، لە تەوەری یەكەمدا ڕەوشی ئابوری كوردستانی ئێرانمان خستۆتەڕوو، لە تەوەری دووەمدا، باسمان لە ڕەوشی كۆمەڵایەتی و ڕادەی فەراهەمكردنی خزمەتگوزارییەكانی كوردستانی ئێران كردووە، تەوەری سێیەمیش تەرخانكراوە بۆ خستنەڕووی ڕەوشی سیاسی كوردستانی ئێران. لە نوسینی ئەم توێژینەوەیەدا، پشتمان بە میتۆدی وەسفی- شیكاری بەستووە. بەشێوەیەكی بابەتیانە سەرنجەكانمان ڕوونكردۆتەوە.

Effective Pedagogical Approaches for Teaching Agricultural ESP Terminology: A Classroom-Based Study

پشتیوان عبدالله صابر

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 734-742

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-45

پوخته‌

AbstractThis study investigates pedagogical approaches for teaching agricultural English for Specific Purposes (ESP) terminologies to first-year students at the College of Agricultural ... زیاتر بخوێنەوە

نواندنی كارتۆگرافی مه‌ترسییه‌كانی چالاكی تەکتۆنی له‌ ئاوزێڵی دێوانە

ارام حسن محمد؛ عزالدین جمعە درویش

خول 1، ژماره‌ 2 ، به‌فرانبار 2025، لاپه‌ڕه‌ 743-768

https://doi.org/10.24271/ARN.2025.01-02-46

پوخته‌

ئامانجی توێژینەوەکە نواندنی كارتۆگرافییه‌ بۆ نیشاندانی ڕادەی مه‌ترسی کاریگەری چالاکیی تەکتۆنیه‌ ... زیاتر بخوێنەوە ئامانجی توێژینەوەکە نواندنی كارتۆگرافییه‌ بۆ نیشاندانی ڕادەی مه‌ترسی کاریگەری چالاکیی تەکتۆنیه‌ له‌ ئاوزێڵه‌ ئاوییه‌كانی ئاوزێڵی دێوانه‌ بە بەکارهێنانی نیشاندەره‌كانی جیۆمۆرفۆلۆجی. بۆ گەیشتن بە ئامانجی ئەم توێژینەوەیە، ئاوزێڵی دێوانه‌ بە بەکارهێنانی وێنەی مانگی دەستکرد ی لاندسات (Landsat 8-9_OLI/TIRS) له‌ بەرواری (22 ئابی 2025 - 18)، بە بەکارهێنانی پێوەرەکانی جیۆمۆرفۆلۆجی و بەرنامەی (ArcGIS.10.8)و فایلی مۆدێلی به‌رزی و نزمی ژماره‌یی (DEM12.5m) دابەشکراوه‌ بەسەر چوار ئاوزێڵێ لاوەکیدا، بە مەبەستی دەرهێنانی بەهاکانی نیشاندەری پەسەندکراو،به‌شێوه‌ی نواندنی كارتۆگرافی، وەک نیشاندەری چالاکیی تەکتۆنیکی ڕێژەیی (IRAT) ، کە ئەنجامی کۆتایی ئەنجامەکانی هەموو پێوەرەکانی جیۆمۆرفۆلۆجی له‌ خۆده‌گرێت، کە دیدێکی گشتگیری پێداین لە کاریگەریی ئەم نیشاندەرە جیۆمۆرفۆلۆجیانە لەسەر مه‌ترسی چالاکییە تەکتۆنیکیەکان لە ناوچەی توێژینه‌وه‌‌دا، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ ئاوزێڵه‌ ئاوییه‌كانی ئاوزێڵی دێوانه‌ بۆ سێ گروپی مه‌ترسی پۆلێنكراون، ئه‌وانیش گروپی مه‌ترسی چالاکیی تەکتۆنیکی (بەرز، مامناوەند و نزم)، پاش پۆلێنكردن به‌ پێیی ئه‌نجامه‌كانی نیشاندەری چالاکیی تەکتۆنیکی ڕێژەیی (IRAT)، هه‌ردوو ئاوزێڵی (ئه‌ستێڵ) و(ئاوه‌سپی)کەوتنە ناو پۆلی گروپی مه‌ترسی چالاکیی تەکتۆنیکی مام ناوه‌ندو هه‌ردوو ئاوزێڵی (كوێترا) و(سه‌ره‌كی دێوانه‌)، له‌ گروپی مه‌ترسی چالاکیی تەکتۆنیکی به‌رزن. له‌نێوان (1،6-2)، هه‌روه‌ها ئه‌نجامه‌كان ده‌ریخست كه‌ چالاکیی تەکتۆنیکی کاریگەرییەکی زۆری هەبوو لە بەشەکانی ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵاتی ئاوزێڵه‌كه‌.

خول 2 (2026)

خول 1 (2025)

خول و ژماره‌: خول 1، ژماره‌ 2، به‌فرانبار 2025

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌

پوخته‌