Document Type : Orginal Articles
Author
Geography Department/ University of Sulaimani
Abstract
Summary
This study was conducted in 2023 Gapilon district in order to identify the nature of land gender, its distribution, population density, and ways to develop agriculture and economy there.
The results of the study showed that a large part of the slopes of the area were invested with the cultivation of vineyards and almonds. The water supply from springs and karez(grants) is very limited in the region, the most of the agricultural lands remain uncultivated in the summer season, except in a very limited area. Forests include, in addition to oak trees, wild economic fruits such as Hawthorn, wild pear, sumac, wild cherry, wild almond, pistachio and others.
The area receives an amount of yearly precipitation748mm with annual renewable waters 135,058,880 million m3.
The construction of ponds and dams plays a very important role in transforming agricultural lands into irrigated, fruitful lands by storing snow running surface water such as rain and floods. many suitable valleys have been selected for this purpose. The amount of water required for cultivating agricultural lands is estimated at 21,444,500 million cubic meters, which can be used to cultivate important summer economic crops such as tomatoes, okra, cowpeas, beans, and others. In the region, as well, work must be done to ensure that private companies produce concentrated grape juice and export it abroad in hard currency, which provides an economic return for the owners of grape orchards and the region, in addition to others local manufactures such tomato paste factory.
Keywords
Article Title [کوردی]
وەبەرهێنانی زەوی و ئاو بۆ گەشەپێدانی کشتوکاڵ لە ناحیەی گاپیڵۆن
Author [کوردی]
- سەرهەد طارق محمد
بەشی جوگوگرافیا/ زانکۆی سلێمانی
Abstract [کوردی]
ئەم توێژینەوەیە لە ناحیەی گاپیڵۆنی قەزای شارباژێڕ ئەنجامدرا، بە مەبەستی ئاشنابوون بە توخمەکانی زەوی وزارو دانیشتوان و چۆنیەتی گەشەپێدانی کشتوکاڵ. لەو فاکتەرانەی کە هاندەربوون بۆ ئەم توێژینەوەیە مانەوەی ڕووبەری هەرەزۆری زەوییە کشتوکاڵییەکان و لاپاڵی شاخەکان بەبێ چاندن، سەرەرای دابارین گونجاو و هێزی مرۆیی لە ناوچەکەدا.
ئامانج لەم توێژینەوەیە ئاشنابووە بە ڕووبەری زەوی کشتوکاڵی و توانای وەبەرهێنان و سوود وەرگرتن لە ئاوی تازەبووەوەی ساڵانە بە مەبەستی گەشەپێدانی کشتوکاڵی. ئەنجامی توێژینەوەکە ڕونیکردەوە کە بەشێکی گرنگ لە زەوی قەدپاڵەکانی ناوچەکە بەکارهاتووە بۆ ڕەزی مێوو باددەم. ئاوی کانی و کارێزەکانی ناوچەکە زۆر سنوردارەوزۆربەیان وشکبوون سودێکی کەمی لێوەردەگیرێت بۆ کشتوکاڵ لەبەر ئەوە زۆربەی زەوییە کشتوکاڵییەکان لە وەرزی هاویندا بە بێ چاندن دەمێننەوە.
دروستکردنی پۆند (گۆماو)، بەنداو ڕۆڵێکی زۆر گرنگ دەبینێت، لە گۆڕینی ڕووبەری زەوییە کشتوکالییەکان بۆ زەوی بەراو لە رێگەی گلدانەوەی ئاوی سەر زەوی وەک دابارین و لافاو لە چەندین شوێنی ناوچەکە. بڕی ئاوی پێویست بۆ گۆڕینی ئەو زەوییە کشتوکاڵییە دێمانە بۆ زەوی بەراو مەزندە دەکرێت بە نزیکەی 21,444,500 ملیۆن/م3، بە مەش دەتواندرێت چەندین بەروبوومی پیشەسازی گرنگ وەک تەماتە بچێندرێت و کارگەی دروستکردنی دۆشاوی تەماتەشی لەسەری دابمەزرێت، هەروەها پێویستە بەروبوومی میوەی ترێش کە سەرەکیترین بەروبوومی ناوچەکەیە بە پیشەسازی بکرێت لە ڕێگەی کۆمپانیای تایبەت و ناردنە دەرەوەی ئاووگی ترێی چڕكراوەی ناوچەکە بۆ دەرەوەی وڵات بە دراوی قورس و بە نرخێکی بەرز بە مەبەستی بەرزکردنەوەی داهاتی خاوەن ڕەزەکان و ئابوری ناوچەکەو بوژاندنەوەی ڕەزو باخە پشتگوێخراوەکان و ڕەخساندنی هەلی کار بۆ هێزی کاری ناوچەکە، لەم توێژینەوەدا پشتمان بەستووە بە میتۆدی شیکاری و وەسفی لە ڕێگای شیکردنەوەی داتاو زانیاری و سەردانی مەیدانی بۆ ناوچەی لیکۆڵینەوە.
Keywords [کوردی]
- زەوی
- کشتوکاڵ
- ئاو
- بەروبوومی زستانە و بەروبوومی هاوینە
)